Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 3 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Kim s libera這wie
.: Data publikacji 11-Pa-2019 :: Ods這n: 64 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Kim s Libera這wie

1. Libera這wie s rzecznikami rozumu i propagatorami wolno軼i. S康z oni, 瞠 cz這wiek sta si rozumny nie raz na zawsze i 瞠 stale zagra瘸 mu utrata uzyskanej w wyniku wielotysi帷letniego rozwoju 鈍iadomo軼i. Rozumno嗆 i 鈍iadomo嗆 dost瘼na jest cz這wiekowi jedynie wówczas, gdy spoczywa na nim ci篹ar wyborów suwerennego pana samego siebie. Rezygnacja z wolno軼i, zrzucenie jarzma odpowiedzialno軼i oznacza stopniow utrat samo鈍iadomo軼i i nieuchronny powrót do stanu barbarzy雟twa. Libera這wie znaj brzemi wolno軼i, ale s zdania, 瞠 powinni鄉y podj望 to wyzwanie, które rzuci nam los. Do przyj璚ia wyzwania sk豉nia liberaów optymistyczne prze鈍iadczenie o zasadniczo dobrej naturze cz這wieka. Wbrew konserwatywnym obawom wierz oni, 瞠 cz這wiek w pe軟i wolny ujawni zalety z nadwy磬 rekompensuj帷e i przezwyci篹aj帷e z這 wynikaj帷e z Libera這wie s indywidualistami. Odrzucaj jako fa連zywe ciep這, jakim otacza jednostk anonimowa zbiorowo嗆. Rzeczywiste ciep這 ludzkich kontaktów wytwarza si, ich zdaniem, gdy jednostki samodzielnie d德igaj帷e swój los wspieraj si w豉snowolnie, realizuj帷 w豉sne cele, z których dzia豉nie na rzecz innych jest jednym z najwa積iejszych. Wybór celów, a wi璚 szukanie szcz窷cia, prawdy, zdobywanie takich czy innych dóbr materialnych pozostawiaj libera這wie poszczególnym cz這nkom spo貫cze雟twa, kieruj帷 si tu normatywn zasad, wedle której ka盥y ma do嗆 rozumu, aby stanowi o sprawach w豉snych i wspólnych. Ich zdaniem nikt nie ma prawa og豉sza si podmiotem cudzych celów. Wielcy przywódcy, którzy si陰 i demagogi sk豉niaj narody do wielkich czynów, napawaj liberaów strachem i obrzydzeniem.

Libera這wie nie znosz przymusu. Wierze w si喚 przeciwstawiaj w豉sny racjonalizm. Nie polega on jednak na o鈍ieceniowym kulcie intelektu. Bardziej od intelektu ceni sobie praktyczny rozum, który zdolny jest wyznaczy jednostce granice jego w豉snej swobody, czyni帷 j tym samym zdoln do kompromisu i dzia豉nia na rzecz innych. Wielk pasj liberaów jest krytycyzm, który u豉twia im reformistyczn postaw wobec siebie i 鈍iata.

Libera這wie s realistami. Wstr皻 do si造 mieni帷ej si jedyn warto軼i nie sk豉nia ich do zamykania oczu na rzeczywisto嗆. Widz spo貫cze雟two jako delikatn równowag si, wierz w mo磧iwo嗆 kontroli tych si przez rozum. Realizm, krytycyzm i umiej皻no嗆 kompromisu czyni z liberaów godnych zaufania partnerów czy to w 篡ciu spo貫cznym, czy na arenie mi璠zynarodowej.

Libera這wie nie rozp皻uj wojen. Spory staraj si rozstrzyga nie przez walk, ale w drodze dyskusji.

2. Libera這wie nie zwalczaj ani ateizmu, ani religii, przyznaj帷 ka盥emu prawo do posiadania i g這szenia w豉snych metafizycznych przekona. Chocia sami niekiedy uwa瘸j si za agnostyków, ich humanizm jest rodem z chrze軼ija雟twa. Mo積a stwierdzi, 瞠 niezale積ie od ró積ic w przekonaniach mi璠zy poszczególnymi libera豉mi ich doktryna posiada g喚boko religijne podstawy. Ich indywidualizm umo磧iwia chrze軼ija雟ki czyn spo貫czny, krytycyzm pomaga w szukaniu prawdy, a 鈍iadomo嗆 wolno軼i obci捫a niezb璠nym dla wiary brzemieniem odpowiedzialno軼i przed Bogiem i lud幟i. Sk這nno嗆 liberaów do religijno軼i nie zawsze idzie w parze z sympati do Ko軼io豉. Ich stosunek do instytucji Ko軼io豉 zale篡 zwykle od funkcji spo貫cznych, które ta spe軟ia, oraz od jej materialnej pot璕i.

Libera這wie b璠 zwalcza ka盥y Ko軼ió sprzymierzony z pa雟twem czy te posiadaj帷y zbyt du膨 doczesn w豉dz. Najogólniej rzecz bior帷, s libera這wie zwolennikami chrze軼ija雟kiego pluralizmu, z tolerancj odnosz si do ró積ego rodzaju sekt, których cz這nkowie próbuj samodzielnie poszukiwa Boga. Nie s康z, aby instytucje spe軟ia造 najwa積iejsz rol w przenoszeniu kaganka wiary, przeciwnie – s sk這nni zak豉da, 瞠 je瞠li Bóg istnieje, sam potrafi otworzy oczy tym, których uzna za godnych obcowania z Sob.

3. Libera這wie nie s anarchistami. S parti porz康ku. Lecz porz康ek spo貫czny jest ich zdaniem mo磧iwy jedynie w spo貫cze雟twie, w którym jednostka posiada prawa i umie szanowa prawa innych. Libera這wie s wrogami anarchii dlatego, 瞠 ta jest przeciwie雟twem wolno軼i, bo pozwala jednym narusza bezkarnie swobody innych. Wierz, 瞠 wolno嗆 musi mie oparcie w obyczajach, które z kolei musz wywodzi si z opartego na religii systemu warto軼i.

Libera這wie nie s wrogami pa雟twa. Uwa瘸j jego istnienie za konieczne, ale nie s w stanie powierza mu 瘸dnych funkcji poza ochron wolno軼i. Nieprawd jest, 瞠 libera這wie nie s protekcjonistami. Przeciwnie – s康z, 瞠 rola pa雟twa polega w豉郾ie na otoczeniu jednostki ochron fizyczn i ekonomiczn, która pozwoli jej przetrwa dzia豉nie cudzej z貫j woli bez poni瘸j帷ej gro嬌y stania si przymusowym czy najemnym niewolnikiem. Jednak libera這wie s sk這nni nie rozszerza tej opieki poza niezb璠ne minimum. Obawiaj si wzrostu pot璕i pa雟twa i staraj si os豉bi jego si造 wsz璠zie tam, gdzie jest to bez uszczerbku dla wolno軼i mo磧iwe.

Libera這wie nie s tolerancyjni dla wrogów wolno軼i. W ich ha郵e: „nie ma wolno軼i dla wrogów wolno軼i”, nie ma niczego antynomicznego. Liberalizm oznacza w spo貫cze雟twie dynamiczn równowag si. Na wszelkie naruszenie tej równowagi si陰 s wi璚 libera這wie sk這nni reagowa. Konieczno嗆 zwalczania si陰 z豉 oznacza, 瞠 liberalizm mo瞠 rozkwitn望 tylko w spo貫cze雟twie moralnie zdrowym. Tej moralnej czysto軼i spo貫cze雟twa nie da si si陰 narzuci ani zadekretowa. Jest ona wynikiem d逝gotrwa貫j pracy ducha, owoce wysi趾u wielu ludzi, a mo瞠 i wielu pokole. Tak jak nie mo積a jej naraz stworzy, tak nie da si jej natychmiast zepsu. Dlatego spo貫cze雟twa korzystaj帷e z zas逝穎nej wolno軼i nie strac jej bez uprzedniego moralnego upadku, a je郵i nawet strac, b璠 w sprzyjaj帷ych warunkach do jej odzyskania zdolne.

4. Libera這wie s demokratami. S zwolennikami równo軼i, ale pojmuj j poprzez godno嗆 istoty wolnej. Cz這wiek jest dla nich warto軼i nie ze wzgl璠u na posiadane tytu造, ordery, stanowiska, ale z racji godno軼i wolnego ducha. Z tak rozumianej godno軼i wyp造wa w豉郾ie pa雟twowy protekcjonizm wolno軼i.

Libera這wie nie s zwolennikami powierzania komukolwiek misji niwelowania ró積ic ekonomicznych, kulturalnych czy intelektualnych mi璠zy lud幟i, a w szczególno軼i nie s sk這nni do obarczania tak rol pa雟twa. Jednak s przeciwnikami wszelkiego rodzaju kastowo軼i, braku równego startu m這dzie篡, pogardy dla cz這wieka g逝piego, s豉bego, niedemokratycznych manier – upatruj帷 w nich przejawy deptania godno軼i.

Libera這wie godz si z nadu篡waniem bogactwa przez bogaczy, chocia ich protekcjonizm dzia豉 w znacznym stopniu 豉godz帷o na ró積ice w zamo積o軼i. Rozumiej bowiem, 瞠 nie da si unikn望 faktycznych nierówno軼i, i wiedz, 瞠 ci, którzy demagogicznie g這sz has豉 idealnego egalitaryzmu ekonomicznego, s wrogami wolno軼i. Bogaczom proponuj libera這wie ró積orodn dzia豉lno嗆 filantropijn, która z pewno軼i (jak wykaza造 wielosetletnie do鈍iadczenia) nie prowadzi do takiego marnotrawstwa jak scentralizowane pa雟twowe rozdawnictwo dóbr. Krótko mówi帷 – libera這wie s康z, 瞠 zasada wolno軼i nakazuje pa雟twu pilnowanie równych szans dla wszystkich, z pozostawieniem jednak ludziom odpowiedzialno軼i za ewentualne b喚dy i niepowodzenia.

5. Libera這wie s przekonani, 瞠 wolno嗆 produkowania jest jedn z najwa積iejszych wolno軼i. S康z, 瞠 dzia豉lno嗆 gospodarcza prywatna, spó責zielcza czy jakakolwiek inna nie powinna podlega pa雟twowej kontroli. Pa雟two ma by wed逝g nich jedynie czym w rodzaju policjanta pilnuj帷ego przestrzegania zasad przez konkurencyjne strony.

Libera這wie nie maj nic przeciwko temu, aby silne firmy poch豉nia造 s豉be, nie s przeciwnikami ani koncernów, ani ma造ch zak豉dów przemys這wych, ani nikogo, kto ma do嗆 si i wynalazczo軼i, aby utrzyma si na rynku. W delikatnym po陰czeniu gospodarczego darwinizmu z wolno軼iowym humanizmem widz d德igni ekonomicznego i spo貫cznego post瘼u. Walka konkurencyjna ma nada temu post瘼owi energi, a wolno軼iowy humanizm – regu造 rycerskie, które zapobiec maj rozprzestrzenianiu si barbarzy雟kiego kultu si造.

6. S wi璚 libera這wie, podobnie jak socjali軼i, parti post瘼u. Na post瘼 maj recept jasn i prost. Wsz璠zie i zawsze, je郵i tylko mog, przyczyniaj si do zwi瘯szenia wolno軼i. Ich reformy nie s dyktowane przez 瘸dne centrum. Ceni sobie post瘼 lokalny i cz窷ciowy. Lubi posuwa si wolno, krok po kroku, bacz帷, aby nie sprzeciwia si zainteresowanym cz這nkom spo貫cze雟twa. Wiedz, 瞠 jedynie reformy wynikaj帷e z potrzeb jednostek maj szans okaza si trwa造mi i rzeczywistymi.

Libera這wie nie maj 瘸dnych sk這nno軼i do zbawiania kogokolwiek wbrew jego woli.

7. Liberaów nie zadowala parlamentaryzm. Uwa瘸j go za konieczny sk豉dnik wolno軼iowych instytucji, ale zdaj sobie spraw z jego niewystarczalno軼i. Ludzie raz na kilka lat wybieraj帷y rz康, a poza tym nie dzia豉j帷y politycznie i nie d德igaj帷y na co dzie ci篹aru odpowiedzialno軼i gospodarczej, s康owniczej i administracyjnej, nie mog rozumie k這potów zwi您anych z rz康zeniem i mog w swojej sporadycznej dzia豉lno軼i politycznej zachowywa si lekkomy郵nie jak dzieci. Zdziecinnienie, brak odpowiedzialno軼i – to pocz徠ek utraty wolno軼i. Na spo貫cze雟twie musi na co dzie spoczywa brzemi odpowiedzialno軼i, tylko wtedy b璠zie ono w stanie rozumnie strzec wolno軼i. Dlatego libera這wie s zwolennikami wszelkiego rodzaju samorz康no軼i: miejskiej, gminnej, stanowej; rzecznikami zdecentralizowania administracji, finansów, policji, s康ownictwa – wsz璠zie tam, gdzie jest to tylko mo磧iwe.

8. Libera這wie nie s przeciwnikami naukowo軼i. Jednak s przeciwnikami naukowo軼i w znaczeniu, w jakim pos逝guj si tym poj璚iem marksi軼i.

Libera這wie nie wierz w marksistowsk wizj praw rz康z帷ych histori, których obowi您ywanie oznacza這by, i cz這wiek jest manekinem. Przeciwnie – wierz, 瞠 przysz這嗆 jest niezapisan kart, któr zape軟i suwerenna aktywno嗆 wolnych ludzkich podmiotów. Przysz這嗆 zale篡 ich zdaniem od nas. Mo瞠 by taka, ale mo瞠 by te inna. Historyczne wizje nie maj uzasadnienia, poniewa ich tezy s nieobalalne ze wzgl璠u na g這szon przez historycystów zawi這嗆 i zygzakowato嗆 drogi do prorokowanego celu. Wszak ka盥y fakt przecz帷y teorii umiej historycy軼i za pomoc dodatkowych hipotez ad hoc uzasadni. Historycystom brak jest krytycyzmu b璠帷ego narz璠ziem rozwoju rzeczywistej nauki. Wiadomo, 瞠 tam, gdzie nie ma wolno軼i krytykowania, nauka nie rozwija si, wyrastaj natomiast ró積ego rodzaju pseudonaukowe dziwad豉 nadymane cz瘰to do niebywa造ch rozmiarów instytucjonalnie og豉szane wcieleniem prawdy.

Libera這wie s wrogami wszystkich instytucji czy organizacji mieni帷ych si posiadaczami prawdy, a szczególnie tych, które chc narzuci 鈍iatu zbawienie si陰. Do prawdy mo積a ich zdaniem jedynie d捫y, i mog to robi jedynie poszczególni ludzie b璠帷y rzeczywistymi podmiotami realizacji warto軼i, a nie zbiorowo嗆 – stanowi帷a podmiot fa連zywy.

Libera這wie proponuj otwarcie si na 鈍iat i nieustanny krytycyzm wobec w豉snej wiedzy o nim. Ta postawa wynika z ich wiary w wolno嗆 i godno嗆 cz這wieka, a tak瞠 z ich optymizmu. Krytycyzm ka瞠 im nieustannie w徠pi w ostateczno嗆 wszelkich w豉snych i cudzych osi庵ni耩 poznawczych. Nie daj oni sobie ani komukolwiek innemu prawa, aby w imi jakich og這szonych za ostateczne bada naukowych narzuca ludzko軼i szcz窷cie.

Libera這wie nie s康z, i zadaniem nauki jest dawanie ludzko軼i szcz窷cia, wiedz natomiast, 瞠 mo瞠 ona przynie嗆 wiele udogodnie i 瞠 przynosi je – gównie tam, gdzie nie jest fetyszyzowana. Wierz równie, 瞠 dla ludzi uprawiaj帷ych nauk bywa ona wielkim egzystencjonalnym do鈍iadczeniem, wielkim kontaktem z bytem, w tym widz jej poznawcze znaczenie. Jednak nie bardzo wierz w ostateczno嗆 jakichkolwiek odkry intelektualnych czy naukowych. Maj w gruncie rzeczy sk這nno嗆 do wiary bardziej w imperatywy ni w wyniki. G這s sumienia, obowi您ek szukania prawdy s dla nich wa積iejsze od wyników poznania i dzia豉nia. W sprawie nauki, podobnie zreszt jak w wielu innych, s libera這wie uczniami Kanta.

9. Libera這wie 篡j cz瘰to w nieliberalnym i nieskorym do przyjmowania wolno軼i spo貫cze雟twie. Ich dawni przeciwnicy – konserwaty軼i i nowi – socjali軼i sk這nni s cz瘰tokro do ma這 wolno軼iowych poczyna. I jedni i drudzy uwa瘸j, 瞠 dobry (w ich rozumieniu) rz康 mo瞠 pod pewnymi warunkami piastowa w豉dz bez zgody spo貫cze雟twa. W spo貫cze雟twie, w którym wolno嗆 nie zosta豉 wywalczona w ci篹kiej pracy pokole, libera這wie nie d捫 do w豉dzy, której w takich warunkach nie potrafiliby i nie zechcieliby utrzyma. W takim spo貫cze雟twie ich zdaniem jest praca organiczna – systematyczne przygotowywanie coraz szerszych elit wolno軼i dla przysz貫go odpowiedzialnego spo貫cze雟twa. W tej pracy znajduj libera這wie wi瘯sze zrozumienie u konserwatystów i dlatego cz瘰to z konieczno軼i godz si c z a s o w o  z prawicowymi autorytarnymi re磨mami, widz帷 w poparciu udzielany przez nie prywatnemu przemys這wi i rolnictwu gwarancj rozwoju odpowiedzialnej inicjatywy spo貫cznej potrzebnej dla wolnego spo貫cze雟twa, o które walcz. Dla realizacji swych organicznych reform libera這wie 陰cz si z tymi, którzy gwarantuj wi璚ej wolno軼i. Takie swobody jak swoboda podró穎wania, swoboda zdobywania informacji maj w ich czasowych sojuszach z tzw. prawic decyduj帷e znaczenie.

10. Libera這wie – tak jak ich rozumiemy – nie s parti w potocznym znaczeniu tego s這wa. Nie nale篡 równie uto窺amia ich z historycznymi libera豉mi. Je郵i ju kto pragn掖by koniecznie historycznych, a chocia瘺y personalnych odniesie, to najlepiej, je郵i traktowa b璠zie liberalizm jako nurt wolno軼iowej my郵i i praktyki wolno軼iowej wyznaczony nazwiskami takich wielkich teoretyków wolno軼i, jak Alexis de Tocqueville, Lord Acton, John Stuart Mill, Friedrich von Hayek, Karl Popper i wielu innych, a tak瞠 ca造ch narodów – takich jak na przyk豉d naród ameryka雟ki czy w ogóle wi瘯szo嗆 narodów Zachodu.

 

(1979)

.: Powr鏒 do dzia逝 Strony :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

Last Night of the Proms in Cracow

 

Festiwal Muzyki Polskiej w Moskwie

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!

Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
ul. Basztowa 3/16, 31-134 Kraków

tel.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
NIP: 6760017386, REGON: 001351658, KRS: 0000046686

Konto: PKO BP S.A. nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,053569 Seconds