Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 1 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Zbiorowe ojcostwo, Janusz A. Majcherek
.: Data publikacji 17-Cze-2007 :: Ods這n: 1668 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Popularne powiedzonko g這si, 瞠 sukces ma wielu ojc闚, tylko kl瘰ki zwykle s sierotami. Znamienne przy tym, 瞠 spory o ustalenie ojcostwa tocz si przewa積ie bez udzia逝 samych zainteresowanych, lecz prowadzone s b康 przez ich faktycznych lub domniemanych spadkobierc闚, pragn帷ych wykorzysta chwa喚 historycznych antenat闚 do swoich w豉snych, zwykle dora幡ych cel闚, b康 przez historyk闚 lub komentator闚, buduj帷ych wok馧 tego dziedzictwa jakie swoje historiozoficzne czy publicystyczne tezy.

W Polsce tendencje te przejawiaj si bodaj najwyra幡iej wok馧 regularnie, zw豉szcza przy okr庵造ch rocznicach (niedawno obchodzili鄉y akurat 80) powracaj帷ego pytania o prymat zas逝g i dominuj帷y udzia w odzyskaniu niepodleg這軼i. Wskazanie na Pi連udskiego i jego legiony, b康 Dmowskiego i jego gry polityczne, kryje typowo polski dylemat metod spiskowo-powsta鎍zych i polityczno-negocjacyjnych, zachowuj帷y aktualno嗆 przez dziesi璚iolecia i dostarczaj帷y jeszcze ca趾iem niedawno inspiracji uczestnikom antykomunistycznej opozycji. Ostatnio o篡 z kolei sp鏎 o to, kto jest sprawc zwyci瘰twa w zimnej wojnie, a to za przyczyn pomys這dawc闚 przemianowania warszawskiego Placu Konstytucji na Plac Ronalda Reagana, uwa瘸nego przez nich za g堯wnego pogromc "Imperium Z豉", a siebie samych za jego duchowych powinowatych. Odmienne przekonania i oceny historyczne kierowa造 najwyra幡iej tymi, kt鏎zy w spornym miejscu zamontowali tabliczki "Plac Lecha Wa喚sy", pragn帷 w ten spos鏏 przypomnie o zas逝gach postaci niezbyt lubianej w kr璕u "reaganowc闚".

10 rocznica upadku komunizmu i likwidacji PRL da豉 asumpt do oceny wydarze le膨cych u pocz徠k闚 tej dekady i nowego pa雟twa polskiego. W鈔鏚 postaci wskazanych przez Polak闚 w specjalnej ankiecie jako najwa積iejsze dla tego okresu, trzy pierwsze miejsca zaj瘭i Lech Wa喚sa, Aleksander Kwa郾iewski iLeszek Balcerowicz. Odzwierciedla to zar闚no istot negocjacyjnych proces闚 politycznych zainicjowanych przy Okr庵造m Stole, uosabianych przez historycznego przyw鏚c "Solidarno軼i" oraz lidera m這dych reformator闚 z PZPR, jak r闚nie wskazuje na autora reformy gospodarczej, zmieniaj帷ej zasadniczo system ekonomiczny Polski. A przecie nie tylko dalece nie wszyscy Polacy oceniaj t reform pozytywnie, lecz r闚nie sugeruj innych jej sprawc闚 czy przynajmniej inspirator闚.

Niedawno Danuta Zagrodzka przypomnia豉 w obszernym artykule na 豉mach "Gazety Wyborczej" posta Jeffreya Sachsa, sugeruj帷 jego wiod帷 rol je郵i nie w przeprowadzeniu, to przynajmniej przygotowaniu polskiej transformacji. Co ciekawe, sugestie takie podzielaj r闚nie ci zaprzysi璕li krytycy polskich przemian, kt鏎zy dostrzegaj w nich g堯wnie obce wp造wy i zewn皻rzne ingerencje czy wr璚z dyktat.

Je郵i jednak mowa o inspiracjach intelektualnych i pracy koncepcyjnej, to nie mo積a pomin望 przynajmniej dw鏂h 鈔odowisk, kt鏎e przygotowywa造 grunt pod ekonomiczn transformacj i restytucj kapitalizmu. Jedno z nich powsta這 w Krakowie wok馧 Miros豉wa Dzielskiego i przybra這 p騧niej posta Krakowskiego Towarzystwa Przemys這wego. Dzia豉lno嗆 przedwcze郾ie zmar貫go lidera tego 鈔odowiska wywo逝je dzi oceny nie mniej kontrowersyjne ni Balcerowicza, cho nie jest a tak szeroko znana. Z jednej strony uznanie budzi jego trze德y realizm i brak jakichkolwiek z逝dze co do reformowania socjalizmu, a tak瞠 g喚boka inspiracja chrze軼ija雟ka i wysi貫k po鈍i璚ony jej zespoleniu z duchem liberalnego kapitalizmu, z drugiej za krytykowany bywa jego realistyczny pragmatyzm, przejawiaj帷y si w d捫eniu do prze豉mania oporu komunist闚 poprzez namacalne ukazanie im korzy軼i p造n帷ych z wolnego rynku i dopuszczenie do osobistego w nich udzia逝. T sprytn i racjonaln koncepcj niekt鏎zy uwa瘸j dzi za teoretyczn podbudow p騧niejszego tzw. uw豉szczenia nomenklatury.

Drugie 鈔odowisko, kt鏎e odegra這 wa積 rol w przygotowaniu i dokonaniu restytucji kapitalizmu w Polsce, to gda雟cy libera這wie, skupieni wok馧 "Przegl康u Politycznego". Ich dokonania r闚nie budz zastrze瞠nia, bo jako czynni politycy p騧niejszego Kongresu Liberalno-Demokratycznego narazili si w okresie rz康u Jana K. Bieleckiego wielu rozmaitym grupom spo貫cznym i ugrupowaniom politycznym, dzia豉lno嗆 prywatyzacyjna Janusza Lewandowskiego przysporzy豉 mu wielu krzykliwych wrog闚, a liberalizm, przez nich uosabiany, sta si w ustach polityk闚 narodowych i ch這pskich ci篹kim epitetem.

Niezale積ie od tych wszystkich kontrowersji, kapitalizm w Polsce odrodzi si i to w zupe軟ie udanej, rozwojowej postaci. Je郵i kto ma co do tego w徠pliwo軼i, niech por闚na polsk transformacj i efekty jej dziesi璚ioletniego trwania z przebiegiem i rezultatami proces闚 gospodarczych w innych krajach postkomunistycznych, nawet, a mo瞠 zw豉szcza w okresie recesji i kryzysu n瘯aj帷ego ostatnio rynki 鈍iatowe, szczeg鏊nie tzw. wschodz帷e. Dlaczego gdzie indziej si nie uda這 - to kwestia, kt鏎ej roz鈍ietlenie mog這by pom鏂 w wyja郾ianiu komu lub czemu Polska zawdzi璚za swoje wzgl璠ne sukcesy ostatniej dekady. Ujawni這by te inny, kto wie czy nie pierwszoplanowy czynnik - mentalno嗆 Polak闚.

Na dzia豉lno嗆 Jeffreya Sachsa cie rzuca spektakularne niepowodzenie proponowanych przez niego reform w kilku pa雟twach, zw豉szcza po這穎nych na wsch鏚 od Polski. Uwolnienia gospodarki od biurokratyczno-ideologicznych barier, kt鏎e zawdzi璚zamy Balcerowiczowi, pr鏏owano r闚nie w innych krajach regionu, nie osi庵aj帷 tam prze這mu, a gdzieniegdzie nawet popadaj帷 w wi瘯sze problemy ni za komunizmu. Nawet bezpo鈔ednie w陰czenie w system najpot篹niejszej w Europie gospodarki i podporz康kowanie standardom Unii Europejskiej, co zdarzy這 si we wschodnich Niemczech, nie wyzwoli這 tam samorodnych czynnik闚 rozwojowych, zapewniaj帷, s豉bn帷y zreszt, wzrost ekonomiczny si豉mi niemal ca趾owicie zewn皻rznymi, opieraj帷 go na gigantycznym transferze kapita逝 i inwestycji infrastrukturalnych, o jakich Polacy mogli tylko marzy. o­ni bowiem wszystkiego lub prawie wszystkiego musieli dokona sami. I skorzystali z okazji, wykazuj帷 inicjatyw, jakiej ma這 kto si po nich spodziewa.

Niedawno jeden z cz這nk闚 niemieckiej grupy seminaryjnej bawi帷ej w Polsce pyta jak Polacy radz sobie z barierami prawnymi i ograniczeniami administracyjnymi. Odpowiedzia貫m nieco anegdotycznie, ale w zgodzie z prawd historyczn, 瞠 w pierwszych dniach funkcjonowania nowego systemu ekonomicznego rodacy masowo wynie郵i na ulice materace dmuchane i 堯磬a polowe z roz這穎nymi na nich towarami do sprzedania i nie zastanawiali si czy b璠zie im potrzebne urz璠owe zezwolenie na handel uliczny, administracyjna zgoda na zaj璚ie chodnika czy za鈍iadczenie s逝瘺 sanitarnych, od uzyskania kt鏎ych pewnie zacz掖by ka盥y porz康ny Niemiec. Kapitalizm w Polsce odradza si spontanicznie i 篡wio這wo, a potem w ci庵u kilku lat powsta這 dwa miliony prywatnych firm, zak豉d闚 i ca趾iem znacznych przedsi瑿iorstw, kt鏎ych dzia豉lno嗆 by豉 dopiero potem stopniowo regulowana (a niekiedy nadregulowana). W niekt鏎ych o軼iennych krajach natomiast nie ma ch皻nych do przejmowania poko販hozowej ziemi czy sklep闚, nie m闚i帷 ju o podejmowaniu bardziej 鄉ia造ch przedsi瞝zi耩 gospodarczych. Ich mieszka鎍y nie chcieli i nie chc s逝cha rad Jeffreya Sachsa, wprowadza reform w stylu Balcerowicza, korzysta z ekonomicznej wolno軼i w stopniu por闚nywalnym z Polakami. Dlaczego?

D逝go by o tym pisa, a i tak pewnie ostatecznego wyja郾ienia si nie uzyska. Pytanie, co sprawia, 瞠 jedni ludzie i pewne spo貫czno軼i wykazuj si gospodarcz inicjatyw i inwencj, ekonomicznym zapa貫m i sprytem, materialn samodzielno軼i i zaradno軼i, a inni nie chc lub nie potrafi, stanowi kluczowy problem ekonomii politycznej od czas闚 "Bogactwa narod闚" Adama Smitha. Na szcz窷cie, Polacy chcieli, umieli i skorzystali. Bez tego pomys造 Dzielskiego, koncepcje gda雟kich libera堯w, rady Sachsa i program Balcerowicza, przy ca貫j wielko軼i ich zas逝g, pozosta造by dorobkiem czysto teoretycznym lub studialnym.

Historia zwykle ulega personifikacji, ale nie dokonuje si bez udzia逝 anonimowych cz瘰to rzesz.

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 79, 31 LIPCA 1999 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,031545 Seconds