Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 5 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Mi璠zy Europ a Ameryk, Janusz A. Majcherek
.: Data publikacji 17-Cze-2007 :: Ods這n: 1655 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Tradycyjny, przekl皻y dylemat polskiej geopolityki wyra瘸 si w usytuowaniu mi璠zy Niemcami a Rosj i sprowadza si do pytania jak zachowa r闚ny dystans i samodzielno嗆 wobec tych dw鏂h przemo積ych i zaborczych pot璕. Od dziesi璚iu lat, a ostatnio z coraz wi瘯sz si陰, wy豉nia si zupe軟ie nowy dylemat, daj帷y si przedstawi jako wyb鏎 modelu rozwoju i strategicznego partnera w jednocz帷ej si Europie lub Stanach Zjednoczonych oraz pytaniu z kt鏎ym z nich utrzymywa bli窺ze stosunki.

Niedawny akt przyst徙ienia do NATO w ameryka雟kim Independence zosta po wschodniej stronie Atlantyku przyj皻y bez entuzjazmu. Wynika to z interpretowania przez wielu Europejczyk闚 tego wydarzenia jako sukcesu polityki ameryka雟kiej, a nie europejskiej oraz traktowania Polski jako sprzymierze鎍a interes闚 USA bardziej ni zachodniej Europy. W niekt鏎ych stolicach europejskich budzi to zupe軟ie powa積e obawy.

W globalnym uk豉dzie geopolitycznym upadek komunizmu w Europie wschodniej i rozpad Zwi您ku Sowieckiego przynios造 najwi璚ej korzy軼i Stanom Zjednoczonym, czyni帷 z tego pa雟twa 鈍iatowego hegemona, jedyne supermocarstwo globu. Europa zachodnia skorzysta豉 niepor闚nanie mniej, z wyj徠kiem Niemiec, kt鏎ym procesy te umo磧iwi造 zjednoczenie (stad zreszt wynik豉 ich szczeg鏊nie silna - przynajmniej w polityce oficjalnej - przychylno嗆 wobec polskich aspiracji do cz這nkostwa w NATO i Unii Europejskiej; Niemcy maj ponadto konkretny, bezpo鈔edni interes w przesuni璚iu wschodnich granic tych struktur poza lini w豉snej granicy).

Ko鎍z帷a si dekada lat 90. to nie tylko okres dyskontowania przez USA skutk闚 upadku systemu komunistycznego i umacniania si na pozycji 鈍iatowego lidera w nowym uk豉dzie geostrategicznym, ale tak瞠 spektakularnych sukces闚 Stan闚 Zjednoczonych w umacnianiu pot璕i ekonomicznej. W okresie tym gospodarka ameryka雟ka rozwija豉 si dwukrotnie szybciej ni europejska, przy dwukrotnie ni窺zym bezrobociu, zbilansowanym, a nawet nadwy磬owym bud瞠cie i umacniaj帷ym si dolarze. Autonomiczna pot璕a gospodarki i rynku USA ujawni豉 si spektakularnie w okresie kryzysu ogarniaj帷ego kolejno inne regiony o odmiennych, alternatywnych modelach spo貫czno-gospodarczych, od azjatyckiego, przez rosyjski, na latynoskim jeszcze nie ko鎍z帷. Gdy recesja przerzuca豉 swoje parali簑j帷e macki z miejsca na miejsce, wykorzystuj帷 豉two嗆 przemieszczania si w globalizuj帷ym si systemie ekonomicznym, ameryka雟ka gospodarka okaza豉 si niewzruszona i niezr闚nana. Okresowo to o­na sama podtrzymuje 鈍iatowy rozw鎩, ratuj帷 ten globalizuj帷y si rynek przed za豉maniem. USA zosta造 nie tylko niekwestionowanym, niepokonanym liderem militarnym, ale i ekonomicznym ca貫go 鈍iata.

Te ameryka雟kie sukcesy budz po europejskiej stronie wsp鏊noty transatlantyckiej mieszane reakcje. Pax Americana daje poczucie bezpiecze雟twa, ale w wielu krajach wywo逝je resentymenty. Osi庵ni璚ia gospodarcze USA nie mog przechodzi bez szacunku, lecz rodz te obawy o si喚 i autonomi w豉snych rynk闚. Ofensywa kultury masowej made in USA jest niepowstrzymana, ale cz瘰to traktowana jako kulturowy imperializm. Europejczycy jednak niewiele potrafi temu ameryka雟kiemu pasmu sukces闚 przeciwstawi.

Europa nie jest w stanie poradzi sobie samodzielnie z konfliktami na le膨cych przecie w jej obr瑿ie Ba趾anach, nie m闚i帷 ju o Bliskim Wschodzie, tak瞠 o wiele bli窺zym jej geograficznie ni Stanom Zjednoczonym. Ba, bez ameryka雟kiej mediacji niemo磧iwe okazuje si nawet rozwi您ywanie takich lokalnych, lecz dramatycznych problem闚, jak w Irlandii P馧nocnej.

Europeizacja NATO to na razie mrzonki, a Unia Zachodnioeuropejska jest obecnie praktycznie martw struktur.

Wprowadzenie jednolitego rynku i wsp鏊nej waluty europejskiej to znacz帷e osi庵ni璚ie. Wyniki gospodarki europejskiej s jednak wci捫 gorsze od ameryka雟kich, euro traci do dolara, a USA lepiej ni kt鏎ykolwiek z kraj闚 UE wype軟iaj kryteria z Maastricht, cho si do tego wcale nie zobowi您ywa造. Skandal seksualny w Bia造m Domu okaza si wydarzeniem raczej medialnym i nie naruszy systemu w豉dzy w USA. Afera korupcyjna w Komisji Europejskiej nie tylko skompromitowa豉 w豉dze UE, ale postawi豉 pod znakiem zapytania ca造 dotychczasowy system ich wy豉niania i funkcjonowania, wywo逝j帷 strukturalny kryzys polityczny.

Niezale積ie od tego, jak usilnie kraje europejskie przeciwstawiaj si amerykanizacji swoich kultur, nie maj w zamian zbyt wiele ciekawego do zaoferowania. Czy kto widzia ostatnio jaki interesuj帷y film francuski czy niemiecki albo s造sza jak捷 ciekaw, popularn piosenk 酥iewan w tych j瞛ykach (wy陰czaj帷 Kanadyjk Celine Dion)? Pary przesta by nawet stolic mody, kt鏎a przenios豉 si do Nowego Jorku, a pomys造 przeciwstawienia si amerykanizacji przynosz 瘸這sne rezultaty, jak w przypadku komertelu, maj帷ego by francusk odpowiedzi na ekspansj internetu, postrzeganego jako kolejne narz璠zie dominacji ameryka雟kiej cywilizacji w 鈍iecie.

Co tu du穎 si rozwodzi: Ameryka wykazuje nies豉bn帷 witalno嗆, dynamizm, innowacyjno嗆, pracowito嗆, gotowo嗆 do wysi趾u i coraz wydajniejszej pracy. W Europie do w豉dzy dosz豉 za lewica, kt鏎a kombinuje jak t sam prac roz這篡 pomi璠zy wi璚ej os鏏. Europa wykazuje tendencje do gnu郾o軼i i nadkonsumpcji, niech耩 do zaostrzania konkurencji i wzmo穎nego wysi趾u. Wsp鏊na polityka europejska zaczyna coraz cz窷ciej koncentrowa si wok馧 hase z zakresu polityki socjalnej.

A Polska, chc帷 czy nie chc帷, le篡 w Europie i aspiruje do Unii Europejskiej, bo przy陰czenie si do NAFTA jest niemo磧iwe. Wbrew jednak uporczywie powtarzanym sloganom o naszej odwiecznej przynale積o軼i do cywilizacji i kultury 豉ci雟kiej czy europejskiej, jej pe軟oprawnymi cz這nkami Polacy stali si p騧no i bywali tylko okresowo, w nielicznych epokach 鈍ietno軼i Polski (ka盥emu, zw豉szcza maj帷emu sk這nno軼i megaloma雟kie rodakowi dobrze zrobi豉by lektura klasycznych prac krakowskiej szko造 historycznej, w陰cznie z rozpraw J霩efa Szujskiego "O m這dszo軼i naszego cywilizacyjnego rozwoju"). Nie ulega w徠pliwo軼i, 瞠 teraz zn闚 jeste鄉y cywilizacyjnie i kulturowo bardzo zap騧nieni, stoj帷 przed konieczno軼i - i na szcz窷cie mo磧iwo軼i - dokonania przy酥ieszonego rozwoju. Nie jest wcale przes康zone, 瞠 d捫帷 do integracji z Uni Europejsk musimy we wszystkim na郵adowa obecn polityk jej kraj闚 cz這nkowskich, a zw豉szcza wzorce mentalno-kulturowe dominuj帷e w ich spo貫cze雟twach. Polsce potrzebna jest znacznie wi瘯sza dynamika, pasja i witalno嗆, innowacyjno嗆, wola sukcesu i zwrot w stron przysz這軼i, bli窺ze ameryka雟kiej ni europejskiej mentalno軼i. Z ameryka雟kimi wska幡ikami makroekonomicznymi staliby鄉y si prymusami Unii Europejskiej, wi璚 ameryka雟ka droga mo瞠 nas, paradoksalnie, szybciej i 豉twiej zaprowadzi do Europy ni usilne przymierzanie si do europejskich standard闚.

Stwarza to jednak powa積e wyzwania nie tylko dla polskiej obyczajowo軼i i mentalno軼i, ale tak瞠 polityki zagranicznej. W interesie Polski le篡 bowiem rozwijanie jak naj軼i郵ejszych i partnerskich zwi您k闚 ze Stanami Zjednoczonymi, przy r闚noczesnym jak najszybszym post瘼ie integracji z Uni Europejsk, kt鏎a przecie jest struktur na niekt鏎ych przynajmniej polach rywalizuj帷 z Ameryk. Musimy jak najintensywniej zabiega o cz這nkostwo w UE, ale jak najstaranniej unika wzmacniania jakichkolwiek antyameryka雟kich tendencji w polityce europejskiej. Zachowanie r闚nowagi i balansu w stosunkach z USA i UE to zadanie delikatne, ale bardzo obiecuj帷e. Chodzi przecie o to by zyska sojusznik闚, partner闚 i sprzymierze鎍闚 w鈔鏚 najwi瘯szych demokratycznych pot璕 鈍iata. W tradycyjnym uk豉dzie geopolitycznym sz這 o utrzymanie nie tylko r闚nego, ale i jak najwi瘯szego dystansu wobec Rosji i Niemiec.

Jak naj軼i郵ejsze zwi您ki z Uni Europejsk oznaczaj jak najwi瘯sze zbli瞠nie z Niemcami. Mo瞠 na tym kierunku geostrategicznym powsta co do niedawna jeszcze niewyobra瘸lnego: nie tylko partnerstwo i wsp鏊nota interes闚 politycznych i ekonomicznych, ale polsko-niemieckie braterstwo broni, pod wsp鏊nym sztandarem NATO. W ten spos鏏 dawny dylemat polskiej geopolityki zosta rozstrzygni皻y.

Niekt鏎zy twierdz jednak, 瞠 z pozycji cz這nka NATO i przysz貫go uczestnika Unii Europejskiej mo瞠my, a nawet powinni鄉y zabiega o zacie郾ianie stosunk闚 z Rosj. To mrzonka i iluzja. Je郵i politycy polscy maj jakie propagandowe czy koniunkturalne powody do sk豉dania takich deklaracji, to niezale積a opinia ma prawo i powody jasno stwierdzi, 瞠 na wschodzie Polska nie ma ani potrzeby szukania, ani szans znalezienia partner闚. Niedawny raport O鈔odka Studi闚 Wschodnich jest wyzbyty z逝dze: obszar postsowiecki w daj帷ej si przewidzie i w politycznych rachubach uwzgl璠nia przysz這軼i, pozostanie pod wzgl璠em politycznym, ekonomicznym i cywilizacyjno-kulturowym zacofany oraz odleg造 od zachodnich standard闚 pluralistycznej, obywatelskiej demokracji i wolnego, liberalnego rynku. To w praktyce wyklucza normalne kontakty, a zmiana panuj帷ych tam trend闚 i przyj璚ie modelu umo磧iwiaj帷ego partnerstwo wydaj si ma這 prawdopodobne. Niezale積ie od podziwu dla Dostojewskiego czy Bu貧akowa, uwielbienia dla Rimskiego-Korsakowa lub Strawi雟kiego, szacunku dla Szestowa albo Bierdiajewa, nie da si zaprzeczy, 瞠 rosyjsko-azjatycki, prawos豉wno-postsowiecki model cywilizacyjno-kulturowy nie oferuje obecnie niczego, co mog這by si nam przyda czy stworzy podstaw g喚bszego porozumienia. Iluzje krzewione pod patronatem Andrzeja Drawicza rozwia造 si. Mo瞠 ten obszar wyjdzie kiedy z zapa軼i, a mo瞠 nie, na pewno my w tym nie mo瞠my pom鏂. Niemcy mog造 sobie pozwoli na bezpowrotn strat miliard闚 marek w rosyjskim kryzysie, Polski na to nie sta. Wystarczy ju do鈍iadcze z udzielaniem przez pa雟two gwarancji eksportowych na wsch鏚. Zach鏚 tez ju najwyra幡iej pogodzi si z utrat tego regionu dla demokracji i wolnego rynku, Polska w tej sytuacji nie b璠zie w stanie nic zrobi. Oczywi軼ie nie potrzebujemy w Rosji wrog闚, ale nadzieje na zyskanie w niej przyjaci馧 okaza造 si mrzonkami.

Odwieczny dylemat wynikaj帷y z usytuowania mi璠zy Niemcami a Rosj zosta rozstrzygni皻y i przezwyci篹ony wraz z naszym akcesem do euroatlantyckich struktur militarnych, politycznych i ekonomicznych. Do Europy, przez Niemcy, ameryka雟k drog - oto jest najkr鏒sze streszczenie optymalnej strategii geopolitycznej dla Polski w XXI wieku.

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 76, 31 MARCA 1999 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,051058 Seconds