Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 1 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Ameryka雟ka ustawa o wolno軼i informacji, Tadeusz Tyszka
.: Data publikacji 17-Cze-2007 :: Ods這n: 1736 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Z czym kojarzyliby鄉y poni窺ze zarz康zenie w sprawie udost瘼niania do wgl康u rozmaitych materia堯w?

Ka盥a jednostka organizacyjna, zgodnie z opublikowanymi regu豉mi, powinna udost瘼ni do wgl康u Zarz康u i do powielenia:

  1. ostateczne opinie, w tym opinie zgodne i rozbie積e oraz zarz康zenia zastosowane przy os康zaniu spraw;
  2. deklaracje polityki i interpretacje, kt鏎e zosta造 przyj皻e przez jednostk organizacyjn, a nie zosta造 opublikowane; a tak瞠
  3. podr璚zniki dla personelu administracyjnego i instrukcje dla personelu, kt鏎e oddzia逝j na cz這nka Zarz康u;
  4. kopie wszelkich dokument闚, niezale積ie od ich formy lub postaci, kt鏎e wydano jakiejkolwiek osobie na podstawie paragrafu (e) i kt鏎e z racji swojego zakresu tematycznego okre郵onego przez jednostk organizacyjn sta造 si lub mog造 si sta przedmiotem cz瘰to ponawianych poda; oraz
  5. og鏊ny indeks dokument闚 okre郵onych w ust瘼ie (d).

Chyba najtrudniej by這by zgadn望, 瞠 jest to fragment ameryka雟kiej Ustawy o wolno軼i informacji (Freedom of Information Act) - reguluj帷ej dost瘼 obywateli do wiedzy o dzia豉niach aparatu pa雟twowego. W zacytowanym tek軼ie (dla utrudnienia zgadywania) nazw administracja pa雟twowa zast徙i貫m nazw jednostka organizacyjna, a nazw spo貫cze雟two - nazw Zarz康. Ustawa rzeczywi軼ie traktuje spo貫cze雟two jako zwierzchnika, kt鏎emu - na 膨danie - aparat pa雟twowy musi w sprawny spos鏏 dostarczy wymaganych informacji co do swojego funkcjonowania, podejmowanych decyzji, r騜nicy opinii itp.

Prawo do informacji i potrzeba posiadania informacji

Ustawa o wolno軼i informacji wychodzi z za這瞠nia, 瞠 obywatel ma prawo do informacji na temat wszystkich (z wyj徠kiem kilku wy陰cze) wa積ych aspekt闚 funkcjonowania aparatu pa雟twowego. Narzuca si tu analogia do prawa konsumenta do informacji o produktach i us逝gach. Istotnie, konsument w krajach o gospodarce rynkowej ma prawo do informacji o ogromnej liczby danych na temat produkt闚 i us逝g, kt鏎e s mu oferowane na rynku. Na przyk豉d na opakowaniu produktu spo篡wczego mo瞠 przeczyta o jego wadze, o sk豉dzie, o proporcji r騜nych sk豉dnik闚, o dacie produkcji, o dacie wa積o軼i, o kraju produkcji i wiele innych wiadomo軼i. Opr鏂z czystej informacji deskryptywnej, w niekt鏎ych przypadkach producent ma r闚nie obowi您ek ostrzec konsumenta o mo磧iwych negatywnych skutkach korzystania z produktu (klasycznym przyk豉dem s tu papierosy).

Analogicznie ameryka雟ka Ustawa o wolno軼i informacji obliguje aparat pa雟twowy do udost瘼niania spo貫cze雟twu najistotniejszych informacji na temat jego funkcjonowania i podejmowanych przeze decyzji. Przekazywane informacje maj by a tak wszechstronne, 瞠 maj obejmowa nawet opinie zgodne i rozbie積e - przypuszczalnie po to, by obywatel m鏬 sobie wytworzy odpowiedni opini. Narzucaj帷ym si pytaniem w zwi您ku z t obfito軼i informacji udost瘼nian obywatelowi jest pytanie: a po co? Czy瘺y obywatel rzeczywi軼ie potrzebowa i by zainteresowany tak wszechstronn informacj.

Pytanie nie jest pozbawione sensu, je瞠li przywo豉my wyniki licznych bada nad zainteresowaniem i korzystaniem z informacji przez ludzi w r騜nych kontekstach. Na przyk豉d badania nad zainteresowaniami pracownik闚 w du篡ch zak豉dach pracy pokazuj, 瞠 pracownicy ci nie s szczeg鏊nie zainteresowani polityk przedsi瑿iorstwa, sposobami podejmowania decyzji itp. Raczej interesuj ich konsekwencje owych decyzji, kt鏎e bezpo鈔ednio dotycz ich losu. Podobnie badania nad zachowaniami konsument闚 pokazuj, 瞠 stopie wykorzystania olbrzymiej liczby informacji jest w鈔鏚 konsument闚 znikomy. Mo積a wr璚z powiedzie, 瞠 wi瘯szo嗆 owej udost瘼nianej informacji konsumenckiej si marnuje. Konsumenci nie badaj na og馧 sk豉du kupowanych produkt闚, nie zwracaj uwagi na daty wa積o軼i, a w supermarketach rzadko te sprawdzaj ceny. Tym mniej mo積a oczekiwa, 瞠 obywatel b璠zie wykorzystywa informacje na temat funkcjonowania aparatu pa雟twowego, stosowanych przeze regu podejmowania decyzji itp.

W codziennym 篡ciu spos鏏 "produkcji" przepis闚 interesuje obywatela nawet mniej, ni interesuje konsumenta spos鏏 produkcji m彗i ziemniaczanej czy margaryny. Wszystko to nie oznacza jednak, 瞠 nie ma potrzeby udost瘼nia obywatelowi bogatej informacji na temat dzia豉lno軼i aparatu pa雟twowego. Istniej przecie okoliczno軼i, kiedy okre郵ona informacja mo瞠 zainteresowa obywatela. Znowu jest tu analogia do konsumenta, kt鏎y w okre郵onych okoliczno軼iach bywa jednak zainteresowany dost瘼n informacj - na przyk豉d, kiedy si zatruje przeterminowanym produktem. Podobnie jest w przypadku obywatela - czuj帷, 瞠 jakie jego prawa nie s respektowane b璠zie o­n potrzebowa okre郵onej informacji dla dochodzenia swojej sprawy. Nie bez znaczenia pozostaje te mo磧iwo嗆 dowiadywania si o naszych prawach za po鈔ednictwem prasy i innych mass medi闚, kt鏎e niejako w imieniu zwyk造ch obywateli mog wydobywa od aparatu pa雟twowego obchodz帷e nas informacje. Mog o­ne - jak wiadomo - dotyczy nawet tak wyrafinowanych potrzeb, jak potrzeba zabawy czy stymulacji - kiedy np. chodzi o informacje o mi這snych aferach polityk闚 (czego dobr ilustracj jest przypadek prezydenta Clintona).

Prawo do informacji i os豉bienie pokus dla urz璠nik闚

Je郵i mog istnie w徠pliwo軼i, w jakim stopniu obywatel potrzebuje ca貫j bogatej informacji o dzia豉niach aparatu pa雟twowego, to jest niew徠pliwe, i udost瘼nienie spo貫cze雟twu takiej informacji jest zbawienne dla samego aparatu pa雟twowego. Jest rzecz dobrze znan, 瞠 brak jawno軼i informacji o funkcjonowaniu instytucji zwykle prowadzi do licznych deformacji w jej funkcjonowaniu. Jest to zreszt zwi您ane z tym, co w j瞛yku religii okre郵a si uleganiem pokusie. Ciekawe, 瞠 w podstawowej modlitwie chrze軼ija雟kiej "Ojcze nasz" znajduje si pro軸a: i nie w鏚 nas na pokuszenie. Nie m闚i si tu o uchronieniu przed grzechem, ale o uchronieniu przed sam pokus, tak jakby ju samo dopuszczenie pokusy by這 rzecz wystarczaj帷o niedobr.

Jak poucza nas powszechne do鈍iadczenie oraz bardziej systematyczne badania psychologiczne pro軸a ta zawiera istotny sens: cz這wiek wystawiony na pokus przewa積ie jej ulega. Rzeczywi軼ie, powiedzenie, 瞠 "okazja czyni z這dzieja" znajduje swoje potwierdzenie w bardzo wielu sytuacjach. Cho熲y prowadzone w r騜nych krajach badania nad oszustwami podatkowymi ujawniaj, 瞠 po pierwsze (wbrew optymistycznej "psychologii" by貫go ministra Ko這dki), zjawisko pope軟iania r騜nego rodzaju oszustw podatkowych jest wcale rozpowszechnione. Po drugie za, 瞠 jednym z najwa積iejszych czynnik闚 decyduj帷ych o pope軟ianiu oszustw podatkowych jest okazja. Na przyk豉d, poniewa w鈔鏚 rozmaitych zawod闚 najlepsz okazj do pope軟iania oszustw podatkowych stwarza praca "na swoim", tj. prowadzenie w豉snego biznesu (p豉cenie podatk闚 nie jest tu 豉two kontrolowane), to rzeczywi軼ie, w tej w豉郾ie grupie wyst瘼uje najwi璚ej tego rodzaju przypadk闚. Nie jest to efekt szczeg鏊nych cech tej w豉郾ie grupy, lecz realizacja zasady, 瞠 "okazja czyni z這dzieja".

Podobnie ma si sprawa z funkcjonowaniem aparatu pa雟twowego. Nie ma potrzeby wykazywa, 瞠 urz璠nicy i politycy s zdecydowanie bardziej ni inni nara瞠ni na pokusy zwi您ane z takimi przest瘼stwami, jak: przekupstwo, protekcjonizm, 豉pownictwo, oraz inne sposoby wykorzystywania zajmowanego stanowiska dla osobistych cel闚. Dysponuj帷 okre郵onymi po膨danymi przez ludzi dobrami (np. koncesje) grupy te stanowi naturaln stron poda穎w na rynku 鈍iadcze korupcyjnych. Ale wobec tego w grupach tych musi si zdarza wi璚ej ni w innych grupach przekupstw, protekcjonizmu, 豉pownictwa i innych nadu篡. Po prostu, "okazja czyni z這dzieja".

W tej sytuacji jest r闚nie oczywiste, 瞠 jakakolwiek niejasno嗆 funkcjonowania tego typu grup i instytucji jest wysoce niepo膨dana. Jest jednym z najwa積iejszych uwarunkowa charakterystycznych dla tych grup przest瘼stw. Udost瘼nianie spo貫cze雟twu wszechstronnej informacji o dzia豉niach aparatu pa雟twowego jest zbawienne dla samego aparatu pa雟twowego.

Tadeusz Tyszka jest ekspertem Centrum im. Adama Smitha i profesorem w Instytucie Psychologii PAN.

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 75, 25 LUTEGO 1999 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,033913 Seconds