Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 1 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Hu鈣awka nastroj闚, Marek D帳rowski
.: Data publikacji 17-Cze-2007 :: Ods這n: 1711 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Natychmiast po dewaluacji rubla 17 sierpnia br. za豉ma造 si nastroje w gospodarce 鈍iatowej. Swoje wcze郾iejsze prognozy zrewidowali zar闚no Mi璠zynarodowy Fundusz Walutowy, Bank 安iatowy, rz康y poszczeg鏊nych pa雟tw, jak i nierz康owe biura prognostyczne. Niekt鏎zy zacz瘭i straszy wizj globalnej recesji, nawet na miar tej z prze這mu lat 20. i 30. R闚nocze郾ie nast瘼owa silny spadek notowa na wszystkich gie責ach 鈍iatowych, a szczeg鏊nie na gie責ach ameryka雟kich.

Tak silne echo kryzysu rosyjskiego w 鈍iecie mog這 wywo豉 zdumienie. Skala reakcji znacznie przewy窺za豉 rzeczywisty udzia gospodarki rosyjskiej w 鈍iatowym produkcie lub handlu. Nale篡 oczywi軼ie pami皻a, 瞠 Rosja nadal jest mocarstwem politycznym i militarnym, faktem jest te, 瞠 w 郵ad za Rosj kryzys rozprzestrzeni si na inne kraje WNP, takie jak Ukraina, Bia這ru, Kyrgyzstan, Kazachstan, ca貫 Zakaukazie. Jednak ci庵le jest to tylko u豉mek 鈍iatowej produkcji. Udzia w handlu 鈍iatowym jest jeszcze mniejszy. Dla por闚nania Meksyk i pi耩 kraj闚 Azji Po逝dniowo-Wschodniej, kt鏎e w niedalekiej przesz這軼i prze篡造 powa積e kryzysy finansowe, a tak瞠 Brazylia, kt鏎ej taki kryzys wci望 zagra瘸, maj gospodarki wi瘯sze od Rosji.

Sam kryzys rosyjski mo瞠 wi璚 tylko cz窷ciowo wyja郾i tak gwa速owne pogorszenie nastroj闚. Trzeba przeanalizowa tak瞠 inne przyczyny, kt鏎e zbieg造 si w czasie z tym kryzysem.

Wzbieraj帷a fala

Najistotniejsze jest to, 瞠 kryzys rosyjski by kolejnym w ostatnich latach na tzw. emerging markets i mia przebieg dotkliwszy dla inwestor闚, ni niekt鏎e poprzednie epizody. Na prze這mie lat 1994-95 wyst徙i kryzys meksyka雟ki, p騧niej mniej u nas zauwa穎ny kryzys w RPA, p騧niej ca豉 seria kryzys闚 azjatyckich (przy czym np. w Indonezji nie zosta o­n do ko鎍a "zlokalizowany", ze wzgl璠u na na這瞠nie si r闚nie kryzysu politycznego). Wywo豉這 to generalny spadek zaufania inwestor闚, przede wszystkim portfelowych, do emerging markets.

O ile jeszcze kryzys meksyka雟ki m鏬 by uznany za typowy wypadek przy pracy, tym bardziej, 瞠 podobne za豉mania mia造 miejsce w krajach Ameryki ζci雟kiej w przesz這軼i, to kryzys azjatycki wywo豉 ju rzeczywi軼ie powa積y szok psychologiczny, ze wzgl璠u na bardzo dobr wcze郾iejsz reputacj azjatyckich "tygrys闚".

Wydaje si, 瞠 w przypadku Rosji nikt nie powinien mie z逝dze co do stanu jej gospodarki i podatno軼i na kryzys finansowy, w zwi您ku z tym wydarzenia sierpniowe nie powinny stanowi dla nikogo zaskoczenia. Sta這 si jednak inaczej. Powszechnym by這 przekonanie, 瞠 kraje Wielkiej Si鏚emki (G7) oraz Mi璠zynarodowy Fundusz Walutowy udziel Rosji skutecznej pomocy i nie pozwol na za豉manie gospodarcze, bo kraj ten jest zbyt wa積y politycznie i militarnie. A to sprzyja這 dodatkowo zjawisku moral hazard.

Tym razem jednak pomoc MFW (ostatni pakiet pomocy zosta zaakceptowany w lipcu 1998 r.) nie ustrzeg豉 rubla przed za豉maniem. Poza tym straty inwestor闚 nie ograniczy造 si tylko do skutk闚 powa積ej dewaluacji tak, jak w poprzednich kryzysach. Rosja zawiesi豉 wykup swoich bon闚 skarbowych, i obligacji i zapowiedzia豉 ich przymusow restrukturyzacj na zasadach niekorzystnych dla inwestor闚. Tego rodzaju posuni璚ie w odniesieniu do bon闚 skarbowych i obligacji zdarzy這 si po raz pierwszy w trakcie najnowszej serii kryzys闚 finansowych. Dodatkowo og這szono 90-dniowe moratorium na obs逝g zobowi您a rosyjskich bank闚 komercyjnych wobec zagranicznych partner闚, a wi瘯szo嗆 najwi瘯szych bank闚 rosyjskich okaza豉 si bankrutami. To zaskoczy這 inwestor闚.

Trzeba te zauwa篡, 瞠 szereg skutk闚 kryzysu azjatyckiego ujawni這 si z op騧nieniem od 6 do 12 miesi璚y. G喚boka dewaluacja walut prowadzi豉 - przy relatywnie twardej polityce pieni篹nej i fiskalnej - do gwa速ownej zmiany salda na rachunku obrot闚 bie膨cych. W miejsce deficytu si璕aj帷ego nieraz 10 proc. PKB na rachunku tym pojawi造 si nadwy磬i. Obj皻e kryzysem kraje azjatyckie musia造 po prostu obs逝giwa zrestrukturyzowany d逝g, a nie mog造 liczy na "鈍ie瞠" finansowanie. Spowodowa這 to g喚boki spadek wewn皻rznej konsumpcji, inwestycji, PKB, drastyczne ograniczenie importu, a z drugiej strony - "wypychanie" produkcji krajowej na eksport. A cokolwiek mo積a krytycznie powiedzie o niedostatecznym urynkowieniu gospodarek "azjatyckich tygrys闚", bardzo dobrze opanowa造 o­ne umiej皻no嗆 konkurowania na rynkach mi璠zynarodowych. Nast徙i豉 zatem ekspansja eksportu tych kraj闚, w pierwszym rz璠zie na rynek azjatycki (tu le篡 jedna z przyczyn zwolnienia wzrostu gospodarczego Chin, kt鏎e nie zdecydowa造 si na dewaluacj swojej waluty), a po jakim czasie na rynki obu Ameryk i Europy. Pojawi造 si tak瞠 k這poty w innych krajach OECD, silnie uzale積ionych od rynk闚 azjatyckich, takich jak Australia czy Nowa Zelandia.

Dodatkowo nie spe軟ia造 si wcze郾iejsze prognozy, 瞠 Japonii uda si rozwi您a swoje problemy gospodarcze. W 1998 roku wyst徙i豉 w tym kraju rzeczywista recesja. Ca造 rok trwa wewn皻rzny sp鏎 polityczny co do sposob闚 ratowania bank闚 japo雟kich i wyci庵ania tej gospodarki z do趾a. G喚boka dewaluacja walut tajlandzkiej, indonezyjskiej, po逝dniowokorea雟kiej wobec dolara i jena - chocia s to gospodarki mniejsze od japo雟kiej - nie pomog豉 Japonii, poniewa jest o­na na tych rynkach bardzo zaanga穎wana. Banki japo雟kie ponios造 olbrzymie straty w dotkni皻ych kryzysem krajach azjatyckich.

Bezpo鈔ednio po dewaluacji rubla negatywny "efekt domina" objawi si atakiem na brazylijskiego reala i niekt鏎e inne waluty latynoameryka雟kie. Wyniki fiskalne Brazylii nie s lepsze ni Rosji: deficyt bud瞠towy wynosi oko這 7,5 proc. PKB, zwi您any z nim wysoki deficyt obrot闚 bie膨cych, do tego wolno id帷e reformy strukturalne, k這poty z osi庵ni璚iem consensusu politycznego wok馧 programu uzdrowienia gospodarki. Brazylijski rz康 federalny ma ograniczony wp造w na gospodark finansow poszczeg鏊nych stan闚, przy tym niekt鏎e z nich s ogromnie zad逝穎ne. Przypomina to do z逝dzenia problemy, jakie ma federalne Ministerstwo Finans闚 Rosji z wieloma podmiotami federacji. Te analogie zapewne przyspieszy造 atak spekulacyjny przeciw walucie brazylijskiej, dodatkowo wzmagaj帷 pesymistyczne nastroje, ze wzgl璠u na ogromn rol gospodarki brazylijskiej (i szerzej gospodarek ca貫j Ameryki ζci雟kiej) dla koniunktury w Stanach Zjednoczonych.

Do tego wszystkiego dosz這 jeszcze przekonanie, 瞠 cykl koniunkturalny w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii dochodzi do punktu krytycznego. Pomimo braku jednoznacznych sygna堯w recesji, zacz窸o panowa po prostu przekonanie, 瞠 wzrost gospodarczy, szczeg鏊nie w USA, trwa ju zbyt d逝go, aby utrzyma sw dotychczasow dynamik.

Zbie積o嗆 tych wszystkich wydarze w czasie zacz窸a silnie oddzia造wa na oczekiwania. Banki i fundusze inwestycyjne zacz窸y bilansowa swoje straty, co wywo豉這 wewn皻rzn rewolucj kadrow i strukturaln. Niedawny optymizm ust徙i pesymizmowi, nie tylko w stosunku do emerging markets, ale tak瞠 na rynkach rozwini皻ych. Przepowiednie recesji 軼i庵a造 w d馧 indeksy gie責owe. Umacnia豉 si spirala negatywnych oczekiwa.

Nie tym razem

Po kilku miesi帷ach okaza這 si, 瞠 globalna recesja nie nast瘼uje. Nowelizowane analizy i prognozy MFW i Banku 安iatowego rewiduj wprawdzie w d馧 poprzednie (sprzed kryzys闚) optymistyczne scenariusze wzrostu, ale nadal mo積a oczekiwa, 瞠 gospodarka 鈍iatowa pozostanie w obszarze wzrostu. Czeka nas zwolnienie wzrostu gospodarczego na 鈍iecie 鈔ednio z poprzednich 4 proc. do niewiele ponad 2 proc. Patrz帷 historycznie, jest to czwarte takie zwolnienie na przestrzeni ostatnich 25 lat, przy czym bynajmniej nie najg喚bsze (silniejsze za豉manie wzrostu odnotowano np. w pocz徠kach lat osiemdziesi徠ych).

Dlaczego obecne prognozy i nastroje s mniej pesymistyczne ni poprzednie? Opr鏂z naturalnej weryfikacji przez 篡cie s康闚 przesadnych, mia造 miejsce te pewne fakty, kt鏎e wp造n窸y na zmian nastroj闚. Przede wszystkim, w kr鏒kim okresie czasu nast徙i造 trzykrotne obni磬i st鏕 procentowych (ka盥a o 0.25 punktu procentowego), zadecydowane przez Zarz康 Rezerwy Federalnej (FED) Stan闚 Zjednoczonych, a tak瞠 jedna wsp鏊nie uzgodniona obni磬a st鏕 procentowych w strefie euro, plus dodatkowa wyr闚nuj帷a obni磬a w tych krajach euro, kt鏎e mia造 stopy procentowe wy窺ze od niemieckich lub francuskich.

Da這 to bodziec do odrodzenia si rynku akcji w Stanach Zjednoczonych, w Europie i cz窷ciowo w Azji. Powstaje jednak pytanie, na jak d逝go? W tym miejscu chcia豚ym zacytowa opini wypowiedzian przez prof. Jacka Rostowskiego na niedawnym seminarium CASE i BRE, 瞠 prawdopodobnie FED poszed za daleko w obni磬ach st鏕, a obecna hossa na gie責zie nowojorskiej ma charakter ba鎥i spekulacyjnej, wi瘯szej nawet ni p騧nym latem ub. r. Pr璠zej czy p騧niej ba鎥a p瘯nie, co mo瞠 w闚czas spowodowa nawet i kilku procentow recesj w Stanach Zjednoczonych. Trudno wi璚 w tej chwili jednoznacznie oceni, czy wszystkie trzy decyzje FED o obni磬ach st鏕 procentowych dadz si obroni z punktu widzenia d逝窺zej perspektywy czasu. Na razie jednak niebezpiecze雟two recesji w USA zosta這 przynajmniej odsuni皻e w czasie, a gospodarka 鈍iatowa dosta豉 pewien dodatkowy impuls.

Kolejn przyczyn poprawy nastroj闚 jest zawarte w Japonii porozumienie polityczne dotycz帷e programu ratowania bank闚. S to ogromne sumy, kt鏎e zdecydowano si wpompowa w sektor bankowy celem jego restrukturyzacji, ale kosztem wzrostu deficytu bud瞠towego. Niew徠pliwie poprawi這 to nastroje w samej Japonii i Azji, co obok obni磬i st鏕 procentowych w USA i k這pot闚 prezydenta Clintona by這 jedn z przyczyn aprecjacji jena wobec dolara. Wzmocnienie jena i os豉bienie dolara korzystnie wp造wa na szans o篡wienia gospodarczego w obj皻ych kryzysem krajach Azji Po逝dniowo-Wschodniej. Oceniaj帷 pakiet ratunkowy dla bank闚, mo積a powiedzie, 瞠 nie powinien o­n przynie嗆 zagro瞠nia inflacyjnego w Japonii, gdzie problemem jest raczej silna deflacja, a ludzie - z punktu widzenia mo磧iwo軼i inwestycyjnych gospodarki - maj nadmiern sk這nno嗆 do oszcz璠zania. Obecny pakiet posuni耩 dora幡ych nie rozwi您uje jednak d逝gookresowych problem闚 Japonii, kt鏎ej potrzebne s g喚bokie reformy instytucjonalne i strukturalne.

Kolejnymi przyczynami wzrostu optymizmu s widoczne tendencje odbicie od dna w krajach azjatyckich (z wyj徠kiem Indonezji), szczeg鏊nie w Tajlandii i Korei Po逝dniowej, oraz uzgodniony przez kraje G7, MFW i Bank 安iatowy pakiet ratunkowy dla Brazylii, kt鏎y uspokoi spekulacj wobec tego kraju. (Mimo to przewiduje si spadek PKB w tym kraju i zwolnienie wzrostu w innych krajach Ameryki ζci雟kiej).

Wreszcie, od miesi璚y narasta optymizm dotycz帷y perspektyw euro jako silnej waluty, co potwierdzaj na razie pierwsze doniesienia z rynk闚 finansowych, a to oczywi軼ie poprawia optymizm w krajach Europy Zachodniej. Wprawdzie prognozy wzrostu dla kraj闚 Unii Europejskiej, a szczeg鏊nie dla strefy euro s ni窺ze ni by造 rok i p馧 roku temu, ale s o­ne jednymi z najkorzystniejszych w鈔鏚 pa雟tw OECD (powy瞠j 2 proc. wzrostu).

Umacnianie si euro wobec dolara jest dla nas bardzo wa積e. Powoduje, 瞠 efektywnie z這ty ulega pewnej dewaluacji w stosunku do euro, co jednak nie stanowi zagro瞠nia inflacyjnego, tak du瞠go jak obni瘸nie si kursu z這tego wobec dolara. Wszystkie oczekiwania inflacyjne w Polsce s powi您ane z dolarem, a dodatkowo szereg podstawowych surowc闚, szczeg鏊nie energetycznych, importowanych jest w rozliczeniu dolarowym. Uzyskujemy natomiast efekt pobudzaj帷y dla przemys逝 przetw鏎czego, kt鏎y jest g堯wnym naszym eksporterem na rynki kraj闚 Unii Europejskiej.

Zmodyfikowany pejza ekonomiczny odsuwa od 鈍iata niebezpiecze雟two recesji i sk豉nia do ostro積ego optymizmu. Lata 90. nie by造 dobre dla gospodarek zachodnioeuropejskich. Ograniczenia fiskalne, kt鏎e trzeba by這 ponosi i ograniczanie inflacji w imi wsp鏊nej waluty dzia豉造 w pewnym stopniu hamuj帷o na wzrost gospodarczy, ale teraz jest szansa, 瞠 Europa zacznie zbiera premi z faktu istnienia dobrze przygotowanej unii monetarnej. Pog喚bienie integracji gospodarczej eliminuje kolejn barier przep造wu towar闚 i kapita逝. To jest obszar o najwi瘯szym znaczeniu ekonomicznym dla Polski.

Ale jest i druga strona medalu. Kluczowym pozostaje pytanie, na ile w 郵ad za uni monetarn p鎩d dostosowania rozwi您a instytucjonalnych, reformy mikroekonomiczne i strukturalne w krajach Unii Europejskiej, np. na rynku pracy i w sferze socjalnej. Tu mo積a by wi瘯szym pesymist, bo przyj軼ie do w豉dzy socjaldemokrat闚 szczeg鏊nie w Niemczech i Francji mo瞠 zdecydowanie spowolni proces tego typu dostosowa.

W Polsce 廝鏚貫m obaw w 1999 r. jest nadal kryzys w Rosji i trudno powiedzie na ile sytuacja w tym kraju b璠zie si stabilizowa豉. Nie jest wykluczone dalsze pog喚bianie si tego kryzysu i dalsza dewaluacja rubla. To samo dotyczy Ukrainy. A wspomniany ostro積y optymizm mo積a wi您a z rozwojem sytuacji gospodarczej w krajach Unii Europejskiej.

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 74, 28 STYCZNIA 1999 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,056998 Seconds