Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 1 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Mcdonaldyzacja w cichym zak徠ku, Janusz A. Majcherek
.: Data publikacji 17-Cze-2007 :: Ods這n: 4535 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Na pocz徠ku lat 90. w jednym z najbardziej reprezentacyjnych miejsc Krakowa uruchomiono pierwszy w tym mie軼ie przybytek hamburgerowej sieci McDonald. Usytuowany zosta w zabytkowej kamienicy (niekt鏎e 廝鏚豉 podawa造, 瞠 to drugi na 鈍iecie pod wzgl璠em wieku budynek, w kt鏎ym mie軼i si lokal McDonalda), przy ulicy Floria雟kiej, mi璠zy Bram Floria雟k a Jam Michalika. Wychodz帷y z resztkami hamburgera w ustach i fant w r瘯u ma po lewej stronie, wzd逝 ulicy Floria雟kiej, widok na Ko軼i馧 Mariacki, a po prawej, w prze鈍icie Bramy Floria雟kiej, na Barbakan. Ca趾iem osobn spraw jest czy klientela hamburgerowni potrafi zrozumie i doceni walory zabytkowego otoczenia, trawi帷 lub prze簑waj帷 Big Maca z frytkami.

W Krakowie jest jednak miejsce jeszcze bardziej reprezentacyjne, a mianowicie Rynek G堯wny i to tam w豉郾ie, na rogu ulicy Szewskiej, McDonald obmy郵i uruchomi nast瘼ny w tym mie軼ie sw鎩 lokal. Perspektywa pojawienia si szyldu reklamuj帷ego hamburgery naprzeciw Sukiennic i wie篡 ratuszowej oraz w s御iedztwie p造ty upami皻niaj帷ej miejsce, gdzie Tadeusz Ko軼iuszko przysi璕a narodowi, wywo豉豉 zbiorowy sprzeciw rozdra積ionych takimi planami krakowskich elit intelektualno-artystycznych, zw豉szcza o proweniencji konserwatywnej. Powsta w闚czas i zosta przedstawiony w豉dzom i mieszka鎍om miasta list otwarty, kt鏎ego sygnatariusze stanowczo protestowali przeciw dopuszczeniu wytw鏎c闚 i wytwor闚 symbolizuj帷ych tandet wsp馧czesnej kultury masowej w nobliwe otoczenie historycznych obiekt闚, maj帷ych poczesne miejsce w polskiej tradycji narodowej.

Hamburgerownia przy Floria雟kiej powsta豉 w miejscu dawnej knajpy "Pod Baszt", oszpecaj帷ej historyczn ulic widokami i za鄉ierdzaj帷ej zapachami znanymi ka盥emu, kto pami皻a PRL-owskie bary III-ej kategorii. Zar闚no sama spelunka, jak i budynek, w kt鏎ym si znajdowa豉, przedstawia造 obraz n璠zy i rozpaczy, typowy dla epoki realnego socjalizmu. W ramach adaptacji na swoje potrzeby, inwestorzy dzia豉j帷y w imieniu McDonalda dokonali gruntownej renowacji kamienicy i jej wn皻rz, a podziemna cz窷 hamburgerowni, ulokowana w starych, gotyckich piwnicach, jeszcze kilka lat wcze郾iej zawalonych rupieciami i koksem, robi naprawd bardzo dobre wra瞠nie. Charakterystyczny, tutaj dodatkowo stylizowany szyld z dwoma z這tymi 逝kami na czerwonym tle, zdobi帷y wej軼ie do tego lokalu, jest niewielki, a w ka盥ym razie nie wi瘯szy ni inne na tej reprezentacyjnej ulicy, z pewno軼i za bardziej estetyczny od prawie wszystkich tych wywieszek i tablic. Oczywi軼ie, jak wszyscy wiedz, w barach McDonald nie podaje si 瘸dnego alkoholu, natomiast czysto嗆 i higiena wn皻rz nale膨 do standard闚 firmy.

W kamienicy na rogu Rynku i Szewskiej natomiast kiedy ulokowana by豉 kawiarnia, nale膨ca do jednej z pierwszych sp馧ek polsko-zagranicznych, powsta造ch w latach 80. na fali przychylno軼i dla tzw. firm polonijnych. Czy to z powodu s豉bn帷ego zami這wania krakowian do dawnego kawiarnianego stylu 篡cia, czy nieumiej皻no軼i trafienia w ich kawowe gusty, czy mo瞠 wysokich koszt闚 prowadzenia lokalu w reprezentacyjnym punkcie miasta, w ka盥ym razie kawiarnia zamkn窸a przed laty swoje podwoje. Od tego czasu rozleg造 lokal, o tak znakomitej lokalizacji, sta przez d逝gie lata pusty, pozaklejany od zewn徠rz plakatami i rozmaitymi ulotkami, a pertraktacje co do warunk闚 uruchomienia tam hamburgerowego baru nie znajdowa造 fina逝. McDonald gotowy by przeprowadzi remont i adaptacj wn皻rz w zgodzie z wytycznymi konserwatora zabytk闚 i zrezygnowa z umieszczenia swojego szyldu od strony Rynku G堯wnego. Do ugody nie dosz這 i obszarpane, zniszczone papierzyska oblepia造 nadal zabite okna, drzwi, a nawet 軼iany kamienicy. W ci庵u tych lat powsta這 w Krakowie co najmniej kilka, cz瘰to ogromnych hamburgerowni, przewa積ie w wielkop造towych dzielnicach lub przy przelotowych i wylotowych ulicach albo supermarketach.

Dom przy Floria雟kiej, w kt鏎ym McDonald podejmowa swoje pionierskie przedsi瞝zi璚ie krakowskie, od czas闚 przedwojennych nale瘸 do Zak豉du Wychowawczego imienia ksi璠za Siemaszki, kontynuuj帷ego dzie這 tego XIX-wiecznego opiekuna sierot i zaniedbanych dzieci. W epoce PRL do kamienicy przy Floria雟kiej dokwaterowywano u篡tkownik闚 wskazanych przez 闚czesne w豉dze administracyjne, w tym r闚nie wspomnian knajp. Po ich wyprowadzeniu i wynaj璚iu znacznej cz窷ci pomieszcze McDonaldowi, Zak豉d Wychowawczy za這穎ny przez ks. Siemaszk i rozwijana pod jego patronatem dzia豉lno嗆 opieku鎍za zasilane s poka幡ymi sumami z dzier瘸wy. Ma這 kto w t逝mie odwiedzaj帷ych hamburgerowni przy Floria雟kiej wie, 瞠 par groszy z ceny ka盥ego zjedzonego tam przez nich posi趾u wp造wa do fundacji im. ks. Siemaszki i wspomaga plac闚ki opieku鎍ze.

W domu na rogu Rynku i Szewskiej, w pomieszczeniach od strony fasadowej, ulokowa si niedawno oddzia jednego z bank闚, kontrolowanych sk康in康 przez zagranicznego partnera, reszta jest wci捫 nie wykorzystana, o czym 鈍iadcz zabite deskami i oklejone plakatami wn瘯i okienne.

Cokolwiek powiedzie o sieci fast food McDonalda, z kulinarnego punktu widzenia jest to okropno嗆 dla ka盥ego posiadaj帷ego cho troch tylko rozwini皻y i nie zepsuty zmys smaku. Chyba, 瞠 zdarzy mu si np. podr騜 przez Bia這ru. Gdy po kilku dniach podr騜owania po tej pi瘯nej, lecz straszliwie zaniedbanej krainie, przekroczy granic litewsk, wjedzie do Wilna i zobaczy znajomy 鄴速o-czerwony szyld, uzna niechybnie, 瞠 powr鏂i do cywilizacji i bez obrzydzenia zatopi z瑿y w 鈍ie篡m cheesburgerze. Nie b璠zie w takiej chwili wcale my郵a, 瞠 uto窺amienie obszaru nowoczesnej cywilizacji z zasi璕iem sieci McDonald jest deprymuj帷e. Kiedy ju zaspokoi pierwszy g堯d, ulegnie jednak konsternacji i dezorientacji, bo poza szyldem McDonalda prawie 瘸den inny napis na wile雟kich ulicach nie jest rozpoznawalny, dlatego trudno znale潭 inne potrzebne tury軼ie przybytki (no, mo瞠 poza kantorem wymiany walut, bo Polak pewnie domy郵i si sensu s這wa "valutas"). Litwini bowiem w trosce o czysto嗆 swojego j瞛yka nie dopuszczaj obco brzmi帷ych s堯w do publicznego u篡tku, wi璚 cudzoziemcowi nie豉two jest odszuka potrzebne mu instytucje lub miejsca. Po powrocie do w豉snego kraju przestanie mu wi璚 przeszkadza nachalna obecno嗆 tych wszystkich "exchange", "restaurant", "shop center", "car wash" i mn鏀twa innych obcoj瞛ycznych napis闚 na polskich ulicach i w miejscach publicznych, u篡wanie kt鏎ych chc ukr鏂i autorzy i zwolennicy specjalnych ustaw o obronie j瞛yka polskiego. Pomy郵i, 瞠 Polska jest jeszcze bli瞠j cywilizacji i przynajmniej przez jaki czas nie b璠zie si z篡ma na uto窺amianie tej瞠 z j瞛ykiem angielskim i ameryka雟kim stylem 篡cia.

A potem mo瞠 sobie poczyta dywagacje George'a Ritzera o mcdonaldyzacji spo貫cze雟twa czy wywody Benjamina Barbera o starciu toczonym przez McWorld i si造 d磨hadu. Zacznie si mo瞠 zastanawia, po kt鏎ej jest stronie, cho pa豉szuj帷 schabowego, flaki lub go陰bki i popijaj帷 piwem lub kompotem poprzysi璕nie sobie, 瞠 jego noga nigdy w McDonaldzie nie postanie.

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 72, 8 LISTOPADA 1998 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,049155 Seconds