Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 1 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Za podatkiem liniowym, Marek D帳rowski
.: Data publikacji 17-Cze-2007 :: Ods這n: 2108 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Propozycja liniowego podatku dochodowego od os鏏 fizycznych pojawi豉 si po raz pierwszy w czasie debaty bud瞠towej w 1993 roku, zg這szona przez Kongres Liberalno-Demokratyczny, ale nie zyska豉 w闚czas poparcia i szybko posz豉 w zapomnienie. Mam nadziej, 瞠 obecna propozycja wysuni皻a oficjalnie przez wicepremiera Balcerowicza, a od kilku lat popularyzowana przez Centrum im. Adama Smitha, nie podzieli losu swojej poprzedniczki. Jest to idea warta poparcia zar闚no ze wzgl璠u na argumenty ekonomiczne, jak i ze wzgl璠u na usprawnienie organizacji i administracji systemu podatkowego.

Argument ekonomiczny

W ka盥ej dzia豉lno軼i zarobkowej i gospodarczej istnieje pewien punkt optymalny, poza kt鏎ym dalsze zwi瘯szanie skali dzia豉lno軼i wi捫e si z rosn帷ymi kosztami kra鎍owymi - tzn. uzyskanie ka盥ej dodatkowej jednostki dochodu kosztuje coraz wi璚ej, co jest zwi您ane z ograniczonym potencja貫m wytw鏎czym lub mo磧iwo軼iami pracy cz這wieka. Je郵i na to nak豉da si progresywny podatek dochodowy, kt鏎y zak豉da, 瞠 ka盥a kolejna jednostka dochodu jest coraz wy瞠j opodatkowywana przez pa雟two, mamy do czynienia jakby z podw鎩nym dzia豉niem rosn帷ych koszt闚 kra鎍owych uzyskiwania dochodu netto.

To zniech璚a do podejmowania dodatkowej aktywno軼i. Inn mo磧iwo軼i jest podj璚ie dodatkowej dzia豉lno軼i, ale ju w sferze gospodarki nierejestrowanej i w ten spos鏏 unikni璚ie opodatkowania. W pewnym stopniu progresywny system podatkowy zach璚a do ucieczki w tzw. szar stref.

Zatem propozycja liniowego podatku eliminuje jeden z dw鏂h element闚 rosn帷ych koszt闚 kra鎍owych i w tym sensie zwi瘯sza atrakcyjno嗆 dodatkowej dzia豉lno軼i gospodarczej. (Nie nale篡 jednak s康zi, 瞠 znosi do ko鎍a pokusy do prowadzenia dzia豉lno軼i nierejestrowanej, ale znacz帷o j zmniejsza).

Administracja podatkami

W tym obszarze korzy軼i s nie mniej istotne, a mo瞠 i bardziej rzucaj帷e si w oczy. Przy podatku liniowym (bez ulg, bo taka jest propozycja Ministerstwa Finans闚) odpada konieczno嗆 kumulacji dochod闚 ma鹵onk闚 w celu z豉godzenia progresji i dylematy do jakiego momentu i z kim wsp鏊nie oblicza dochody. Pozbywamy si dyskusji dotycz帷ych samotnych matek, samotnych rodzic闚 i wszystkich problem闚 natury prawno-konstytucyjnej. Odpada problem rocznego sprawozdania, kt鏎y robiony jest w豉郾ie dlatego, 瞠 system comiesi璚znych zaliczek nie jest w stanie uchwyci w豉軼iwej progresji oraz uj望 wszystkich ulg podatkowych. Przy podatku liniowym doch鏚 mo瞠 by opodatkowany ju u 廝鏚豉 jego powstawania, czyli ten kto wyp豉ca np. wynagrodzenie albo honorarium, od razu odprowadza豚y podatek zamiast zaliczek. Upro軼i這by to znacznie proces poboru podatku, uczyni這 go znacznie bardziej przejrzystym i zrozumia造m dla ludzi, odpad造 niewdzi璚zny obowi您ek wype軟iania PIT-闚 i licznych pomy貫k natury technicznej, wynikaj帷ych z niezrozumienia mechanizm闚 progresji lub pomy貫k arytmetycznych, kt鏎e s cz瘰tym powodem uchybie w zeznaniach podatkowych.

Odpada r闚nie cz窷 dylemat闚, czy i jakie dochody podlegaj opodatkowaniu (oczywi軼ie nie wszystkie, poniewa nadal pozostaje problem, co jest dochodem a co kosztem uzyskania); znacznemu uproszczeniu ulega r闚nie szereg spor闚 interpretacyjnych, kt鏎e istniej wok馧 prawa podatkowego.

Wynika z tego, 瞠 w aparacie skarbowym obs逝ga podatku liniowego anga穎wa豉by mniej ludzi, kt鏎zy mog np. wzmocni obs逝g innych podatk闚 lub zaj望 si walk z przest瘼czo軼i podatkow.

Je郵i propozycja ta jest tak atrakcyjna, to czy mo積a by pewnym, 瞠 zostanie przyj皻a? Niestety takiej pewno軼i nie ma. Nie b璠帷 specjalist od prognoz politycznych trudno wyrokowa, jakie b璠zie ostateczne rozstrzygni璚ie, natomiast mo積a przewidzie argumenty przeciw temu podatkowi.

Argumenty tzw. spo貫czne

Pierwsza grupa argument闚 zakwestionuje sam zasadno嗆 zniesienia progresji podatkowej poprzez odwo豉nie si do poczucia sprawiedliwo軼i spo貫cznej i ochrony grup ni瞠j zarabiaj帷ych. Dowiemy si tak瞠, 瞠 w wi瘯szo軼i kraj闚 鈍iata istniej progresywne systemy podatkowe, cz瘰to o bardziej stromej progresji i wi瘯szej ilo軼i stawek podatkowych ni w Polsce. (Znanym wyj徠kiem z niedalekiego s御iedztwa jest Estonia, w kt鏎ej ju na samym pocz徠ku transformacji wprowadzono 26 proc. liniowy podatek dochodowy; funkcjonuje o­n sprawnie i jest jednym z czynnik闚 dynamizuj帷ych wzrost gospodarczy tego kraju).

Jak nale篡 popatrze na te argumenty? Argument ekskluzywno軼i, tj. 瞠 Polska odstawa豉by od wi瘯szo軼i kraj闚 nie jest jeszcze argumentem merytorycznym i najkr鏂ej mo積a powiedzie, 瞠 je瞠li wi瘯szo嗆 co robi, nie znaczy, 瞠 robi to dobrze.

Odnosz帷 si do has豉 sprawiedliwo軼i spo貫cznej wszystko zale篡 od sposobu rozumienia tego poj璚ia. Czy sprawiedliwo嗆 spo貫czna to r闚ny podzia dochod闚, niezale積y od wk豉du pracy, osi庵anych wynik闚, przedsi瑿iorczo軼i, produktywno軼i czy, wr璚z przeciwnie, 瞠 dochody powinny by proporcjonalne do wk豉du pracy; w ko鎍u to nawet marksizm lansowa regu喚 prawa podzia逝 wed逝g pracy.

畝den dzia豉cz zwi您kowy czy propracownicze partie polityczne nie kwestionuj regu造 kodeksu pracy, 瞠 za godziny nadliczbowe albo prac w dni ustawowo wolne pracownik dostaje si wy窺ze wynagrodzenie. A przecie progresywny podatek dochodowy zdejmuje cz窷 tych korzy軼i, wi璚 mo積a zakwestionowa tez, 瞠 liniowy podatek jest mniej sprawiedliwy od progresywnego.

Dodatkowym argumentem "za" jest to, 瞠 uliniowienie podatku dochodowego mog這by si dokona na poziomie oko這 18%, czyli ni窺zym ni najni窺za stawka podatku dochodowego. Wynika z tego, 瞠 skorzystaliby na tym wszyscy, tyle 瞠 osoby lepiej zarabiaj帷e w wi瘯szym stopniu. Wida tu r騜nic z wariantem esto雟kim oraz z propozycj z 1993 r., gdy m闚i這 si o stawce dwudziestu kilku procent, co wi您a這 si ze wzrostem opodatkowania dla os鏏 o najni窺zej stawce podatkowej. Obecna propozycja daje ka盥emu korzy軼i.

Mo積a wysun望 dodatkowy argument tzw. spo貫czny: je郵i walczy si z ub鏀twem i pomaga ludziom najgorzej sytuowanym, to najbardziej skutecznym 鈔odkiem realizacji tych cel闚 jest wzrost gospodarczy. A poniewa proponowany system podatkowy bardziej temu sprzyja, lepiej te rozwi您uje problemy spo貫czne. Mo積a r闚no dzieli dochody, tylko przy zerowym wzro軼ie albo spadku dochodu narodowego korzy嗆 z tego b璠zie niewielka. I odwrotnie: zgoda na zr騜nicowanie dochod闚 umacnia motywacj u os鏏 przedsi瑿iorczych a wzrost gospodarczy tworzy nowe miejsca pracy, generuje dodatkowy popyt i nap璠za gospodark na czym zyskuje ca貫 spo貫cze雟two. Grupy najni瞠j zarabiaj帷e najbardziej korzystaj ze wzrostu gospodarczego i najbardziej nara穎ne s na koszty spo貫czne w wypadku zahamowania tego wzrostu.

Ulgi

Druga grupa argument闚 "przeciw" zwi您ana b璠zie z likwidacj ulg podatkowych. Mo積a oczywi軼ie sobie wyobrazi wariant liniowy przy ich zachowaniu, ale w闚czas stawka podatku dochodowego musia豉by by znacznie wy窺za ni te 18 proc., co wyeliminuje zalet, 瞠 stawki ulegaj obni瞠niu dla wszystkich (dla najni瞠j zarabiaj帷ych uleg豉by o­ne podwy窺zeniu) oraz nie nast徙i這by uproszczenie administrowania podatkiem do tego stopnia, jak w wariancie bez ulg.

Sprzeciw wobec likwidacji ulg b璠zie wyra瘸ny zar闚no przez zwolennik闚 tzw. sprawiedliwo軼i spo貫cznej, kt鏎zy b璠 pr鏏owali udowodni, 瞠 likwidacja ulg mieszkaniowych uderza w mniej zarabiaj帷ych. Argument ten mo積a 豉two obali, poniewa statystyka pokazuje, 瞠 z ulg korzystaj przede wszystkim osoby lepiej zarabiaj帷e i jest tak nawet po zmianie formu造 naliczania ulg, wprowadzonej od pocz徠ku 1997 r. (odliczanie ulg od podatku a nie od podstawy opodatkowania). Wiadomo, 瞠 efektywna stawka podatku grup dobrze zarabiaj帷ych jest ni窺za od nominalnej w豉郾ie w wyniku wykorzystywania ulg.

Sprzeciwu mo積a tak瞠 spodziewa si ze strony licznych lobbies: ulg podatkow 豉two jest utworzy, ale wraz z ni tworzy si grupa nacisku, kt鏎a jest jej beneficjentem. Przede wszystkim tak b璠zie si dzia這 z ulgami mieszkaniowymi, o­ne s najistotniejsze i obros造 grupami poparcia. Ich obro鎍y mog do嗆 豉two wysuwa argument, 瞠 wyst瘼uje spadek budownictwa mieszkaniowego, jest to wielki problem spo貫czny, 瞠 w kraju o niewysokich dochodach jest to jedna z mo磧iwo軼i sprzyjaj帷ych rozwi您aniu kwestii mieszkaniowej itd.

Podobnie, cho w mniejszym stopniu, wyst徙i obro鎍y ulg za p豉tne nauczanie i prywatne us逝gi medyczne. We wszystkich tych trzech przypadkach obro鎍y ulg b璠 si rekrutowa nie tylko ze 鈔odowisk populistycznej lewicy lub prawicy, ale r闚nie 鈔odowisk prorynkowych. Trzeba pami皻a o do鈍iadczeniu z ograniczaniem du篡ch "starych" ulg mieszkaniowych: to 鈔odowiska proreformatorskie by造 g堯wnymi ich obro鎍ami.

Argumenty te b璠 trafia na podatny grunt r闚nie dlatego, 瞠 korzy軼i z likwidacji ulg b璠 rozproszone, a straty skoncentrowane; tak si dzieje przy likwidacji wszelkiego rodzaju przywilej闚 grupowych.

Trzeba te wzi望 pod uwag brak jednolitego stanowiska w koalicji rz康z帷ej; w ko鎍u to w znacz帷ej cz窷ci AWS pojawi豉 si koncepcja przeciwna tej, kt鏎 zaprezentowa wicepremier Balcerowicz, tj. pomys rozszerzenia prorodzinnych ulg podatkowych. Czyli zderz si r騜ne koncepcje i interesy polityczne.

Kompensacja i konkurencja

Z fiskalnego punktu widzenia istotne jest, czy stawka liniowa 18 proc., przy wyeliminowaniu ulg, zapewni dotychczasowy poziom wp造w闚 z podatku dochodowego od os鏏 fizycznych, a je郵i nie, to w jaki spos鏏 mo積a to skompensowa, szczeg鏊nie je瞠li r闚nolegle zaczyna si obni瘸 podatek od os鏏 prawnych. Jedyn mo磧iwo軼i jest podniesienie wp造w闚 z podatk闚 po鈔ednich, przede wszystkim z VAT-u i akcyz. W tym drugim przypadku my郵 o akcyzach na paliwa, poniewa ich poziom jest jeszcze ni窺zy w Polsce ni w krajach europejskich, szczeg鏊nie w Niemczech, Holandii i Austrii. W przypadku alkoholi i wyrob闚 tytoniowych akcyzy te s ni窺ze ni w innych krajach Unii, ale tu mo磧iwo軼i podnoszenia stawek s ograniczone, ze wzgl璠u na mo磧iwo嗆 przechodzenia produkcji i dystrybucji tych d鏏r do sfery nielegalnej. Natomiast ci庵le wyst瘼uj istotne rezerwy w podatku VAT: mo積a dalej rozszerza baz poboru tego podatku, poprzez likwidacj istniej帷ych wy陰cze, ulg oraz zakresu stosowania stawki preferencyjnej.

Zdecydowanie jednak nie rekomendowa豚ym podwy窺zania stawki VAT-u, jest o­na i tak ju jedn z wy窺zych i w miar wst瘼owania Polski do UE, powinna ulega nawet obni瞠niu dla zapewnienia jej konkurencyjno軼i: konsumenci b璠 mogli z 豉two軼i przemieszcza si za granic, 瞠by kupowa towary tam, gdzie podatki po鈔ednie b璠 ni窺ze.

Konkurencja zaistnieje tak瞠 w obr瑿ie podatk闚 bezpo鈔ednich: wprowadzenie podatku liniowego na poziomie 18 proc. by這by bardzo 鄉ia造m posuni璚iem, przyci庵aj帷ym ju teraz podatnik闚 z innych kraj闚, a w przysz這軼i prawdopodobnie w jeszcze wi瘯szym stopniu (zamiast ucieczki do kraj闚 o ni窺zych podatkach).

Kompensowanie podatkami po鈔ednimi ewentualnego ubytku z podatk闚 bezpo鈔ednich sprzyja w豉軼iwej motywacji, poniewa podatki te mniej zniech璚aj do dzia豉lno軼i gospodarczej, oszcz璠no軼i i inwestycji, a obci捫aj konsumpcj. Poza tym VAT w og鏊e dyscyplinuje obr鏒 gospodarczy i zach璚a do korzystania z legalnych 廝鏚e zakup闚, 瞠by m鏂 otrzymywa zwrot tego podatku. Dodatkowo jest prostszy w administrowaniu, wi璚 taki manewr kompensacyjny, uczyniony w rozs康nych granicach, usprawnia system podatkowy.

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 71, 30 LIPCA 1998 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,036876 Seconds