Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 1 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Historyczne Przedsi瞝zi璚ie, Marek D帳rowski
.: Data publikacji 17-Cze-2007 :: Ods這n: 1835 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Niedawna decyzja o przyst徙ieniu 11 kraj闚 - Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Luksemburga, Niemiec, Portugalii i W這ch - do pierwszego etapu Europejskiej Unii Gospodarczej i Monetarnej (EMU) stanowi zwie鎍zenie 40-letniego procesu integracji gospodarczej na naszym kontynencie (g堯wnie w jego zachodniej cz窷ci), a by mo瞠 tak瞠 pocz徠ek kolejnego etapu integracji politycznej.

Jakie korzy軼i powinna przynie嗆 wsp鏊na waluta uczestnikom tego historycznego projektu? W pierwszej kolejno軼i znikn koszty transakcyjne, zwi您ane z wzajemn wymian walut w obszarze euro. Opr鏂z tego wyeliminowane zostanie ryzyko kursowe. Oba te efekty powinny wp造n望 korzystnie na stymulowanie obrot闚 handlowych oraz finansowych pomi璠zy cz這nkami unii monetarnej. Zniknie faktycznie ostatnia powa積iejsza bariera w przep造wie towar闚 i us逝g oraz kapita逝 w ramach powsta貫go na pocz徠ku bie膨cej dekady Jednolitego Rynku Europejskiego.

Efekt kreacji handlu i integracji rynk闚 finansowych mo瞠 si okaza na tyle silny, 瞠 nie jest wykluczone, 瞠 trzej cz這nkowie Unii Europejskiej, kt鏎zy zdecydowali si pozosta przy swoich walutach z przyczyn g堯wnie politycznych (Wielka Brytania, Dania i Szwecja) szybko zrewiduj swoje stanowisko i wprowadz euro z rocznym lub dwuletnim op騧nieniem. Koszty pozostawania poza obszarem wsp鏊nej waluty b璠 bowiem zbyt wysokie. Ju dzi d逝goterminowe stopy procentowe w Wielkiej Brytanii s nieco wy窺ze, ni we W這szech, mimo znacznie lepszej kondycji gospodarki brytyjskiej, ni w這skiej.

Dodatkowe korzy軼i wyci庵n (a na dobr spraw ju w znacznej mierze wyci庵n窸y) kraje o s豉bszych walutach i wysokim d逝gu publicznym. Import wiarygodno軼i z zewn徠rz (zak豉daj帷 oczywi軼ie, 瞠 euro b璠zie walut mocn i stabiln) prowadzi b璠zie do obni磬i st鏕 procentowych i koszt闚 obs逝gi d逝gu publicznego, a w d逝窺zej perspektywie - prawdopodobnie do wzrostu sk這nno軼i do oszcz璠zania. Spektakularnym przyk豉dem korzy軼i, p造n帷ych z samego faktu oczekiwanego cz這nkostwa w EMU stanowi wspomniane ju W這chy. Z chwil ponownego przyst徙ienia tego kraju do ERM (europejskiego mechanizmu wzajemnego powi您ania kurs闚 walutowych) jesieni 1996 roku nast徙i gwa速owny spadek st鏕 procentowych i koszt闚 obs逝gi ogromnego, przekraczaj帷ego 100% PKB, d逝gu publicznego, przyczyniaj帷 si w ten spos鏏 do dodatkowego obni瞠nia deficytu bud瞠towego (zasadnicze znaczenie mia tu jednak pakiet reform fiskalnych, podj皻y przez centrolewicowy rz康 Romana Prodiego). Rynki finansowe oczekiwa造 bowiem, 瞠 kraj ten jest na drodze, prowadz帷ej do cz這nkostwa w EMU. Podobne procesy mo積a zaobserwowa obecnie w Grecji, kt鏎a dopiero w bie膨cym roku przyst徙i豉 do ERM i stanie si prawdopodobnie cz這nkiem EMU w roku 2001.

Lustrzanym odzwierciedleniem korzy軼i, ju odnoszonych i oczekiwanych w przysz這軼i przez kraje o s豉bszych dot康 walutach (g堯wnie we W這szech i krajach iberyjskich) s obawy w krajach o tradycyjnie silnych walutach, przede wszystkim w Niemczech. Niemiecki Bundesbank i niemiecka opinia publiczna niepokoj si bowiem, 瞠 przyst徙ienie do EMU kraj闚 o wysokich deficytach bud瞠towych, du篡m garbie d逝gu publicznego, szarpanych cz瘰tymi konfliktami socjalnymi spowoduje s豉bo嗆 euro i brak zaufania do niego rynk闚 finansowych. St康 bardzo ostre kryteria tzw. konwergencji makroekonomicznej (g堯wnie natury fiskalnej), ustanowione w traktacie z Maastricht, utrwalone w roku ubieg造m w tzw. pakcie stabilizacyjnym, a tak瞠 powierzenie polityki monetarnej w strefie euro niezale積emu Europejskiemu Bankowi Centralnemu.

Chc帷 spe軟i kryteria z Maastricht, wszystkie kraje kandyduj帷e do EMU musia造 w ostatnich kilku latach dokona bolesnego wysi趾u ograniczenia deficyt闚 bud瞠towych, zad逝瞠nia publicznego i inflacji. Aby to osi庵n望, konieczne by造 ci璚ia w zbyt obfitych programach socjalnych i emerytalnych, a tak瞠 ograniczenie wsparcia dla nieefektywnych sektor闚 gospodarki (g鏎nictwo, hutnictwo, przemys stoczniowy itp.). Gdyby nie perspektywa EMU, trudno by這by prawdopodobnie uzyska consensus polityczny dla wielu niepopularnych reform. Dlatego te idea wsp鏊nej waluty by豉 szczeg鏊nie silnie kontestowana przez ekonomist闚 i polityk闚 o pogl康ach lewicowych i populistycznych, obro鎍闚 rozd皻ego pa雟twa dobrobytu itp.

Test z traktatu z Maastricht wypad pomy郵nie dla wszystkich kraj闚 z wyj徠kiem Grecji (a i o­na poprawi豉 znacz帷o swoje wyniki). Kraje prze篡waj帷e jeszcze kilka lat temu powa積y kryzys fiskalny (W這chy, Hiszpania, kraje skandynawskie, cz窷ciowo Francja) wyr闚na造 wsp鏊ny front z Niemcami, kt鏎e notabene prze篡waj obecnie jeden z trudniejszych okres闚 w swej powojennej historii gospodarczej. Nadmierne koszty transformacji w Niemczech Wschodnich, op騧nienie reform socjalnych i strukturalnych, a tak瞠 zwi您any z tym wzrost napi耩 socjalnych spowodowa造, 瞠 kraj ten, b璠帷y inicjatorem surowych kryteri闚 z Maastricht, z trudem je sam wype軟i.

Obok niew徠pliwych korzy軼i wsp鏊na waluta rodzi nowe wyzwania, zar闚no natury ekonomicznej, jak i politycznej. Znika mechanizm dostosowania makro- i mikroekonomicznego w postaci zmiany kursu walutowego. Wprawdzie ponad dwa dziesi璚iolecia tzw. w篹a walutowego, a p騧niej ERM, ograniczy造 mo磧iwo嗆 jego cz瘰tego wykorzystania, zawsze pozostawa jako awaryjny instrument dostosowawczy w przypadku utraty konkurencyjno軼i przez producent闚 krajowych lub zaistnienia tzw. asymetrycznego szoku zewn皻rznego. Je郵i pierwsz ewentualno嗆 mo積a wykluczy lub znacznie ograniczy poprzez odpowiedni dyscyplin makroekonomiczn (czemu s逝膨 postanowienia traktatu z Maastricht oraz paktu stabilizacyjnego), to druga pozostaje zawsze aktualn. Przyk豉dem mo瞠 np. gwa速owny wzrost cen ropy naftowej, kt鏎y przynosi korzy軼i regionom j wydobywaj帷ym, a straty w regionach konsumuj帷ych rop. Zgodnie z teori optymalnego obszaru walutowego, opisan po raz pierwszy w r. 1961 przez ameryka雟kiego ekonomist Roberta Mundella, a nast瘼nie rozwini皻 przez Ronalda McKinnona i innych autor闚, je郵i region zyskuj帷y na wzro軼ie cen ropy i region trac帷y w wyniku podwy磬i posiadaj r騜ne waluty, w闚czas nast瘼uje dostosowanie poprzez zmian kursu walutowego. Je郵i posiadaj t sam walut, w闚czas w gr wchodzi odpowiedni przep造w si造 roboczej oraz kapita逝 pomi璠zy regionami.

I tu pojawiaj si najwi瘯sze w徠pliwo軼i tzw. eurosceptyk闚. Je郵i bowiem w ramach Jednolitego Rynku Europejskiego dokonano daleko id帷ej liberalizacji przep造w闚 kapita這wych, a wprowadzenie euro powinno dodatkowo wzmocni ten proces, to stopie elastyczno軼i rynk闚 pracy zar闚no pomi璠zy poszczeg鏊nymi krajami cz這nkowskimi, jak i wewn徠rz nich pozostawia wiele do 篡czenia. I o to toczy si dzi g堯wna batalia wewn徠rz Unii. Podczas gdy kraje, kt鏎e dokona造 znacz帷ych reform rynku pracy, takie jak Wielka Brytania, Holandia i Dania nak豉niaj innych do p鎩軼ia ich 郵adem, to Hiszpania, Francja, W這chy, a tak瞠 Niemcy i Austria maj wewn皻rzne problemy z przekonaniem do tego wp造wowych zwi您k闚 zawodowych.

By mo瞠 w豉郾ie wprowadzenie euro zmusi do kolejnego etapu demonta簑 tzw. pa雟twa dobrobytu i ograniczenia nadmiernych usztywnie rynku pracy oraz nadmiernie rozbudowanych gwarancji socjalnych. W闚czas zwi瘯szy造by si szanse na stabilno嗆 wsp鏊nej waluty, a kraje UE zyska造by szanse na prze豉manie tendencji stagnacyjnych, obserwowanych w ostatnich dw鏂h dziesi璚ioleciach.

Je郵i nie nast徙i dostateczne uelastycznienie rynku pracy, w闚czas pozostaje trzecia linia obrony przed skutkami asymetrycznych szok闚 - transfery fiskalne. To jednak wymaga這by znacz帷ego wzrostu roli bud瞠tu Unii w stosunku do bud瞠t闚 narodowych, czyli w praktyce budow unii politycznej. Do tego jednak wi瘯szo嗆 spo貫cze雟tw kraj闚 cz這nkowskich wydaje si na razie jeszcze nie przygotowanych.

Okre郵ony consensus polityczny jest r闚nie niezb璠ny dla zapewnienia bie膨cej stabilno軼i samego euro, tzn. uniezale積ienia polityki pieni篹nej Europejskiego Banku Centralnego od nacisk闚 politycznych zar闚no organ闚 Unii, jak i rz康闚 i parlament闚 narodowych. Postanowienia traktatu z Maastricht, statut EBC oraz postanowienia paktu stabilizacyjnego wydaj si by tutaj dostateczn gwarancj, o czym 鈍iadczy m. in. pozytywna reakcja rynk闚 finansowych na decyzje szczytu brukselskiego. Paradoksalnie brak silnego rz康u i parlamentu Unii mo瞠 by czynnikiem umacniaj帷ym faktyczn niezale積o嗆 EBC. Je郵i kraje cz這nkowskie b璠 nadal przestrzega dyscypliny fiskalnej, to nie powinny pojawi si na rynku finansowym obawy, 瞠 EBC b璠zie zmuszony do nadmiernej emisji pieni康za w celu zapobie瞠nia bankructwu kt鏎ego z uczestnik闚 Unii.

Pami皻ajmy jednak, 瞠 moment wprowadzenia euro zbiega si w czasie z popraw koniunktury we wszystkich krajach UE. Pierwszy powa積y test dla EBC przyjdzie wi璚 z chwil pojawienia si tendencji recesyjnych lub niekorzystnych szok闚 zewn皻rznych, szczeg鏊nie je郵i b璠 o­ne mia造 charakter niesymetryczny. Je郵i w mi璠zyczasie nie nast徙i istotny post瘼 w reformowaniu rynku pracy i przeprowadzeniu innych niezb璠nych reform strukturalnych, EBC mo瞠 zosta poddany silnej presji politycznej, prowadz帷ej do os豉bienia euro. A to oznacza這by pora磬 historycznego projektu europejskiej wsp鏊nej waluty.

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 69, 30 MAJA 1998 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,056987 Seconds