Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 1 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Podwa瞠nie abolicjonizmu w dziesi耩 minut, Piotr Bartula
.: Data publikacji 17-Cze-2007 :: Ods這n: 3856 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

W "Nowym 砰ciu Gospodarczym" nr 14 prof. Edward Wnuk Lipi雟ki przedstawi kilka najcz窷ciej przywo造wanych argument闚 przeciwnik闚 kary 鄉ierci. Poddajmy je zwi瞛貫j analizie.

1. Nieodwracalno嗆
Ta w豉軼iwo嗆 kary 鄉ierci czyni j w oczach abolicjonist闚 - jak m闚i - przera瘸j帷. Jednak opinia, i tylko kara 鄉ierci jest nieodwracalna wprowadza szerok publiczno嗆 w b陰d, albowiem ka盥a kara, kt鏎a dobieg豉 swego kresu jest nieodwracalna. Takimi by造 niegdy okaleczenia, napi皻nowania, tortury, banicja. Tak jest niew徠pliwie kara do篡wotniego wi瞛ienia, a nawet wieloletniego wi瞛ienia niszcz帷ego doszcz皻nie psychik niewinnie os康zonego. Znane s wypadki samob鎩stw zrehabilitowanych wi篥ni闚, dla kt鏎ych odszkodowania pieni篹ne niewiele lub zgo豉 nic nie znaczy造 wobec straconych lat 篡cia, straconych przyjaci馧 i rodziny. W gruncie rzeczy odwracalne s tylko kary pieni篹ne, chocia i one mog wp璠zi pechowca w nieodwracalne d逝gi.
Dodajmy, 瞠 rozr騜nienia kar nieodwracalnych i odwracalnych sprzyja nieuwa積o軼i s璠zi闚 przy orzekaniu tych ostatnich. Warunkiem dyscypliny moralnej i intelektualnej s璠zi闚 powinien by tedy dogmat o nieodwracalno軼i ka盥ej kary.

2. Omy趾a
Powiada si, 瞠 s璠ziowie, jak wszyscy s omylni, a zatem nie wolno powierza im w豉dzy 篡cia lub 鄉ierci pods康nych. Postawmy jednak pytanie: czy abolicjoni軼i uznaliby kar 鄉ierci, je瞠li by豉by zawsze trafnie orzekana? I dalej: czy w rzeczywisto軼i nie istniej przest瘼stwa wykryte doskonale. Np. kiedy jest to terrorysta ukazuj帷y 鈍iatu twarz bez maski w o鈍ietleniu rzekomo wznios造ch idea堯w wartych 篡cia nieznanych mu cywili. Albo kiedy jest to kidnaper przy豉pany zaraz po zg豉dzeniu ofiary, kt鏎a s逝篡豉 mu do szanta簑 itd. Odpowied negatywna oznacza, i dogmat abolicji stawia si wy瞠j, ani瞠li sam rzeczywisto嗆.
Ponadto argument z omy趾i dzia豉 te w drug stron. Wielokrotnie omy趾owo uniewinniono gro幡ych przest瘼c闚 i nikt z tego powodu nie domaga si likwidacji prawa karnego, w imi jakiej jurydycznej utopii. Kr鏒ko m闚i帷 - omy趾a jest wbudowana trwale w 鈍iat ludzkich decyzji i nie ma na to rady. W zamian za powi瘯szenie szans w豉snego prze篡cia musimy przyj望 na siebie ryzyko zostania omy趾owo "ukaranymi". Bezpiecze雟two spo貫czne tyle w豉郾ie musi kosztowa. Chyba, 瞠 wolimy 篡 w ci庵造m strachu, w 鈍iecie bez niedoskona貫go prawa.

3. Odstraszanie
Poniewa zdaniem przeciwnik闚 kary 鄉ierci nie ma dowodu na jej zewn皻rzny efekt odstraszaj帷y, nie ma o­na najmniejszego sensu. Co prawda niekt鏎zy uczeni takie dowody przedstawiaj, mo瞠my to jednak pomin望. By mo瞠 rzeczywi軼ie nie ma w tej sprawie niezbitych dowod闚. Nie mo積a wszak wykry odstraszonych przest瘼c闚, ani stwierdzi, 瞠 morderca urzeczywistniony w 鈍iecie bez kary 鄉ierci nie sta豚y si morderc w 鈍iecie z kar 鄉ierci. Skazani jeste鄉y wi璚 na niepewno嗆 w tej sprawie, a tym samym na rozumowanie w kategoriach kwot ryzyka. Pytamy zatem samych siebie: czy ryzykowa niepotrzebn 鄉ier mordercy, o ile kara 鄉ierci nie odstrasza, czy raczej ryzykowa niepotrzebn 鄉ier kilku ofiar i deprawacj nieodstraszonych morderc闚, o ile kara 鄉ierci odstrasza. Wydaje si, 瞠 zar闚no intuicja moralna nakazuj帷a chroni ew. niewinnych jak i zwyk造 rachunek ekonomiczny podpowiada przyj璚ie pierwszego wariantu rozumowania.

4. Okrucie雟two
Sugeruje si niekiedy, 瞠 kara 鄉ierci zawiera w sobie - w postaci egzekucji - r闚nowa積ik okrutnego morderstwa, co przekszta販a werdykt w zab鎩stwo s康owe. Wadliwo嗆 tego rozumowania narzuca si nieodparcie. Mamy tu przecie do czynienia z radykaln nier闚nowag moraln dw鏂h czyn闚. Czyn morderczy powsta z winy umy郵nej, za kara jest tylko nieuchronnym skutkiem tej winy. R闚nie podobie雟two fizyczne egzekucji i mordu jest z逝dne, tak jak z逝dne jest podobie雟two fizyczne dobrowolnego przebywania w celi zakonnej i w celi wi瞛iennej.

5. Zemsta
Kara 鄉ierci gloryfikuje pono prymitywny instynkt zemsty. Prawd jest, 瞠 instynkt zemsty tkwi g喚boko w naturze ludzkiej i nie spos鏏 go wykorzeni. Realizuje si o­n zar闚no w 鈍iecie z kar 鄉ierci, jak w 鈍iecie bez kary 鄉ierci jako tzw. samozwa鎍za odp豉ta. I lepiej chyba dla wszystkich, a瞠by zosta o­n uj皻y w karby tzw. sprawiedliwo軼i kryminalnej przeobra瘸j帷ej go w sprawiedliwy (s康owy) odwet. Nawiasem m闚i帷: istnieje silnie uzasadnione domniemanie, i pob豉磧iwo嗆 prawa karnego wobec gro幡ych przest瘼c闚 powoduje jego lekcewa瞠nie i zwi瘯sza liczb samos康闚. A wtedy ginie wielu niewinnych ludzi nies逝sznie pom闚ionych, kt鏎ym odm闚iono procesu, za pokrzywdzony dzia豉j帷y pod wp造wem naturalnego instynktu zemsty stacza si na poziom przest瘼cy. Tak wi璚 kara 鄉ierci chroni niekiedy przest瘼c przed 鄉ierci z r彗 t逝mu, za cz這nk闚 t逝mu przed deprawacj.

6. Nadmierna surowo嗆
Przes豉nki tego twierdzenia s niejasne. Wszak sprawiedliwo嗆 kryminalna polega na tym, 瞠 przest瘼ca musi i powinien odebra kar proporcjonaln do wk豉du z豉, kt鏎e wprowadzi w 鈍iat mi璠zyludzki podczas akcji. W przypadku mordu ten wk豉d z豉 jest niesko鎍zony, krzywdy doznane s niewymierne. A zatem i kara powinna by niewymierna i niesko鎍zona. A tak jest tylko 鄉ier, poniewa tylko 鄉ier odsy豉 nas w otch豉 niesko鎍zono軼i. Nast瘼uje wi璚 odtworzenie sprawiedliwo軼i, poniewa proporcja kary do winy odpowiada proporcji zbrodni do stopnia naruszenia suwerenno軼i ofiary.

7. Oko za oko
Notorycznie pi皻nuje si kar 鄉ierci z powodu jej zwi您k闚 z kodeksem Hammurabiego - oko za oko, z帳 za z帳. A przecie jest to jedynie wyra瞠nie metaforyczne, skr鏒 my郵owy. 妃ier mordercy bowiem w 瘸den spos鏏 nie wyr闚nuje strat powsta造ch po stronie ofiary i jej rodziny. Ofiara ponios豉 鄉ier niewinnie, morderca na 鄉ier zas逝篡. 妃ier niewinna nie jest nigdy r闚na 鄉ierci wynikaj帷ej z winy, tak jak z這 pope軟ione (grzech) nie jest r闚ne z逝 doznawanemu (cierpienie). R騜nica jest zawsze niesko鎍zona - oko winnego jest mniej warte ni oko niewinnego. Ponadto zdarzaj si wielokrotni mordercy - bezz瑿ni i jednoocy.

8. 安i皻o嗆 篡cia
Kara 鄉ierci narusza rzekomo ide 鈍i皻o軼i 篡cia tudzie godno軼i cz這wieka. Lecz co w tym wypadku oznacza s這wo "鈍i皻o嗆" nie spos鏏 dociec. Czy瘺y 篡cie Eichmana by這 r闚nie 鈍i皻e jak 篡cie Kolbego, kt鏎y w imi 鈍i皻o軼i 篡cia wybra w豉郾ie 鄉ier.
Mo積a te dowodzi, 瞠 stosuj帷 kar potwierdzamy godno嗆 cz這wieka i wa積o嗆 jego czyn闚. Z jednej strony maksymalnie pot瘼iamy osob, kt鏎a ujawni豉 pogard dla 篡cia ludzkiego i zerwa豉 z nami wszelkie wi瞛y solidarno軼i. Z drugiej natomiast, nie zabijamy z這czy鎍y jak w軼iek陰 besti, ale karzemy go zak豉daj帷 w nim istot rozumn, zdoln do przyj璚ia na siebie konsekwencji swojego dzia豉nia. Ofiaruj帷, w zamian za mord, cywilizowany proces karny oddajemy mu cze嗆 jako istocie ludzkiej - godnej ukarania.

9. Nieci庵這嗆 przest瘼cy
Twierdzi si tutaj, 瞠 osoba pope軟iaj帷a mord nie jest to窺ama z odbieraj帷 - po latach procesu i licznych apelacjach, oczekiwaniu na 豉sk itp. - s逝szn kar. W tym sensie skazany 40-letni Kowalski nie mo瞠 cierpie za 30-to letniego Kowalskiego-morderc, gdy s to dwaj duchowo i fizycznie obcy sobie ludzie. Rozumowanie to jest tyle absurdalne, co niebezpieczne. Albo przyjmujemy za這瞠nie o moralnej integralno軼i cz這wieka, dzi瘯i czemu mo瞠 w og鏊e istnie prawo karne, albo uznajemy, 瞠 ju chwil po mordzie przest瘼ca jest kim innym, a c騜 dopiero po 10-ciu latach procesu. Wtedy jednak nie mo瞠my nikogo ukara, poniewa nikogo tak naprawd na 鈍iecie nie ma. S tylko pozbawione jednolitej woli, by tak rzec, punkty ludzkie nijak ze sob, moralnie i egzystencjalnie, nie powi您ane. Argument ten nabra ostatnio rozg這su w zwi您ku ze spraw Carli Tucker, zg豉dzonej w Teksasie 14-cie lat od pope軟ienia zbrodni. Tyle tylko, 瞠 apelacje nie odbywa造 si wbrew jej, niezmiennej, woli 篡cia; walczy豉 o nie zgodnie z instynktem trwania do samego ko鎍a. Dzi瘯i temu wywalczy豉 sobie pono nawr鏂enie, dobrego m篹a oraz sympati medi闚. By mo瞠 w豉郾ie postawienie jej w obliczu 鄉ierci pozwoli這 osi庵n望 to, co bez kary 鄉ierci by這by dla niej niemo磧iwe. Ujawnia si tu tzw. ekspiacyjna rola kary 鄉ierci.

10. Argument przez zastraszenie
Kara 鄉ierci, powiadaj jej przeciwnicy, jest niezgodna z wysok cywilizacj demokratyczn oraz z zaleceniem Rady Europy, aby j skasowa. W obliczu tego argumentu zwolennik kary 鄉ierci okazuje si by dzikusem o z造m sercu, z造m Europejczykiem. Warunkiem naprawy jego sumienia jest poddanie si wy窺zemu sumieniu Rady ustalaj帷ej co dobre, co z貫. Mo積a tylko zapyta: sk康 w tak wysokiej cywilizacji bior si liczni mordercy, jaka jest ich natura. Wydaje si, i musi by o­na bardziej pod豉, ni dawniej, kiedy morderca 篡 w 鈍iecie barbarzy雟kim, o wy窺zym i akceptowalnym poziomie okrucie雟twa. Tym samym by o­n nieco lepszym cz這wiekiem ni jego wsp馧czesny odpowiednik. A to czyni kar 鄉ierci nieodzown tak瞠 w sensie historycznym.

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 68, 30 KWIETNIA 1998 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,052893 Seconds