Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 1 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Dlaczego stopy procentowe w Polsce s tak wysokie?, Marek D帳rowski
.: Data publikacji 17-Cze-2007 :: Ods這n: 4162 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Poziom st鏕 procentowych w Polsce jest uwa瘸ny przez wielu przedsi瑿iorc闚 i polityk闚 za zbyt wysoki. Nie jest z nich tak瞠 zapewne zachwycony rz康, a w szczeg鏊no軼i Ministerstwo Finans闚, gdy rzutuj o­ne na koszt obs逝gi d逝gu publicznego.

Zanim odpowiem na pytanie, dlaczego stopy procentowe s tak wysokie i jakie warunki musia造by by spe軟ione, aby uleg造 o­ne obni瞠niu, nale篡 sprecyzowa o jakich stopach m闚imy. Nominalne stopy procentowe w Polsce od wielu lat pozostaj na znacz帷ym dwucyfrowym poziomie, ze wzgl璠u na wysoki poziom inflacji i stale post瘼uj帷 dewaluacj z這tego. Realne stopy procentowe, liczone zar闚no w stosunku do wska幡ika wzrostu cen detalicznych, jak i w stosunku do tempa dewaluacji polskiego z這tego, nie zawsze by造 wysokie, a nawet nie zawsze by造 dodatnie. W szczeg鏊no軼i dotyczy這 to st鏕 od depozyt闚.

Od mniej wi璚ej roku mamy jednak zdecydowanie dodatnie realne stopy procentowe, w tym tak瞠 od depozyt闚, przy czym s o­ne wy窺ze ni w wielu krajach wysoko rozwini皻ych. Wysokie realne stopy procentowe zwi瘯szaj zainteresowanie inwestor闚 zagranicznych kr鏒koterminowymi lokatami w Polsce. Dotyczy to g堯wnie rynku bon闚 i obligacji skarbowych, gdy obecne prawo dewizowe ogranicza mo磧iwo嗆 inwestycji nierezydent闚 na rynku pieni篹nym (istniej jednak r騜ne drogi obej軼ia tych ogranicze). Z kolei krajowe podmioty gospodarcze zainteresowane s zaci庵aniem po篡czek denominowanych w walucie obcej za granic, gdy zmniejsza to znacznie koszt kredytu.

Powstaje problem zwi瘯szonego nap造wu kapita逝, kt鏎y budzi sprzeciw lobby proeksportowego, zaniepokojonego presj w kierunku realnej aprecjacji z這tego. St康 dodatkowa krytyka wysokich st鏕 procentowych i oczekiwanie, 瞠 bank centralny wp造nie na ich obni瞠nie, aby zahamowa nap造w tzw. spekulacyjnego kapita逝 i pogarszanie si salda obrot闚 bie膨cych bilansu p豉tniczego.

Aby ustosunkowa si do tego postulatu, spr鏏ujmy najpierw przyjrze si, jakie czynniki powoduj kszta速owanie si wysokich realnych st鏕 procentowych. Fundamentalna przyczyna tego zjawiska le篡 w luce pomi璠zy stosunkowo wysokim popytem na kredyt og馧em (ze strony sektora prywatnego i rz康owego) oraz ograniczon poda膨 oszcz璠no軼i krajowych. Ta luka pcha realne stopy procentowe do g鏎y, a te z kolei zach璚aj do inwestowania (w r騜nych formach) nierezydent闚, kt鏎zy oczywi軼ie mog oczekiwa wy窺zej stopy zwrotu, ni np. na Zachodzie Europy lub w USA. Wysokie oczekiwane stopy zwrotu s tak samo czynnikiem nap璠zaj帷ym zagraniczne inwestycje bezpo鈔ednie i inwestycje portfelowe, zwi您ane z prywatyzacj lub obrotem gie責owym. Nap造w kapita逝 obni瘸 jednak realne stopy procentowe, zmniejszaj帷 luk pomi璠zy popytem na kredyt i poda膨 oszcz璠no軼i na rynku pieni篹nym (bez nap造wu oszcz璠no軼i zagranicznych stopy procentowe by造by jeszcze wy窺ze przy danym popycie na kredyt). Nale瘸這by w tym miejscu postawi kolejne pytania: jakie czynniki determinuj w polskich warunkach wysoki popyt na kredyt oraz dlaczego poda oszcz璠no軼i krajowych nie nad捫a za tym popytem?

Odpowied na pierwsze pytanie trzeba podzieli na dwie cz窷ci. W sektorze prywatnym (precyzyjniej m闚i帷, w sektorze przedsi瑿iorstw i gospodarstw domowych) czynnikiem nap璠zaj帷ym popyt na kredyt jest wysoka sk這nno嗆 do inwestowania oraz boom konsumpcyjny, kt鏎ych nie s w stanie przyhamowa nawet obecne stopy procentowe. Otwartym pozostaje oczywi軼ie kwestia, czy podmioty gospodarcze i gospodarstwa domowe nie oceniaj nadmiernie optymistycznie swoich perspektyw i mo磧iwo軼i sp豉ty zaci庵ni皻ego kredytu. Czy stopa zwrotu z podejmowanych inwestycji b璠zie na tyle wysoka, aby zapewni sp豉t zaci庵ni皻ych kredyt闚 wraz z odsetkami? Czy ukszta速owany w ostatnich latach wysoki trend wzrostu dochod闚 ludno軼i i konsumpcji ma szans na kontynuacj? Zbyt optymistyczna ocena perspektyw przysz貫j wyp豉calno軼i mo瞠 sko鎍zy si nieprzyjemnych twardym l康owaniem - fal bankructw i wzrostem z造ch aktyw闚 w bilansach bank闚. Co takiego mo瞠 si zdarzy w ka盥ej gospodarce w fazie dekoniunktury, jest jednak szczeg鏊nie niebezpieczne w kraju, w kt鏎ym cz窷 podmiot闚 gospodarczych wci捫 nie jest poddana dostatecznie twardym ograniczeniom bud瞠towym, a gospodarstwa domowe nie maj zbyt wiele do鈍iadczenia w korzystaniu z kredytu konsumpcyjnego.

Opr鏂z przedsi瑿iorstw i gospodarstw domowych popyt na kredyt zg豉sza tak瞠 sektor bud瞠towy. Tak wi璚 jedn z przyczyn wysokich st鏕 procentowych jest utrzymuj帷y si deficyt bud瞠tu pa雟twa (pomimo jego relatywnego obni瞠nia w latach 1997-1998) oraz bud瞠t闚 gmin i miast (w tym coraz cz瘰tsze emisje obligacji komunalnych).

Strona poda穎wa rynku pieni篹nego determinowana jest sk這nno軼i do oszcz璠zania gospodarstw domowych i podmiot闚 gospodarczych. Nie nale篡 o­na w Polsce do najwy窺zych ze wzgl璠u zar闚no na przewlek陰 histori inflacyjn ostatniego dwudziestolecia, jak i instytucjonalny niedorozw鎩 sektora finansowego. Oszcz璠zaniu nie sprzyja豉 te utrzymuj帷a si przez szereg lat ujemna lub zerowa realna stopa procentowa od depozyt闚 i ma豉 wiarygodno嗆 oficjalnych prognoz inflacyjnych (faktyczna inflacja by豉 na og馧 wy窺za od przewidywanej). Wreszcie polityka kursowa, a konkretnie kontynuacja pe透aj帷ej dewaluacji z這tego i zwi瘯szanie ryzyka kursowego dzia豉 depresyjnie na sk這nno嗆 do oszcz璠zania w walucie krajowej. 安iadczy o tym m. in. utrzymuj帷y si do嗆 wysoki poziom dolaryzacji gospodarki.

Warto te zwr鏂i na uwag na utrzymywanie si relatywnie du瞠j rozpi皻o軼i pomi璠zy stopami od kredyt闚 i od depozyt闚 (mimo ich pewnego zmniejszenia w ostatnich dw鏂h latach). Wysoki spread wynika z niedostatecznej konkurencyjno軼i w sektorze bankowym, konieczno軼i odrabiania przez banki strat, poniesionych w wyniku nietrafionych decyzji kredytowych z pocz徠ku bie膨cej dekady, a tak瞠 z wysokich st鏕 rezerw obowi您kowych. Tak wi璚 zar闚no nominalne, jak i realne stopy procentowe od depozyt闚 s istotnie ni窺ze od nominalnych i realnych st鏕 procentowych od kredyt闚.

Czy NBP m鏬豚y w tej sytuacji obni篡 realne rynkowe stopy procentowe? W kr鏒kim okresie czasu mog這by to praktycznie dokona si przez dopuszczenie do wzrostu poda篡 pieni康za. Technicznie polega這by to np. na wi瘯szym skupie dewiz przez NBP, zwi瘯szeniu aktyw闚 krajowych NBP poprzez uaktywnienie mo磧iwo軼i kredytu lombardowego lub odpowiednio ukierunkowane operacje otwartego rynku, wreszcie przez obni瞠nie stopy rezerw obowi您kowych (i wzrost mno積ika pieni篹nego). Takie dzia豉nie grozi這by jednak wy窺z inflacj i pogorszeniem si bilansu obrot闚 bie膨cych i to w sytuacji, kiedy realizacja postawionego na ten rok celu inflacyjnego jest przynajmniej cz窷ciowo zagro穎na w wyniku wysokiego wzrostu cen konsumpcyjnych w styczniu i lutym br. (鈍iadczy o tym m. in. fakt, 瞠 wi瘯szo嗆 niezale積ych od NBP i rz康u prognoz inflacyjnych sugeruje wy窺ze wska幡iki inflacji od oficjalnie przewidywanych 9,5%). Nie jest wi璚 wykluczone, 瞠 w豉dzom monetarnym przyjdzie w najbli窺zych miesi帷ach raczej hamowa poda pieni康za, ni dopuszcza do jej szybszego wzrostu.

Zgodnie z przedstawionym wcze郾iej rozumowaniem spadek realnych st鏕 procentowych, nie naruszaj帷y cel闚 polityki monetarnej, mo瞠 nast徙i jedynie w wyniku spadku popytu na kredyt lub zwi瘯szenia sk這nno軼i do oszcz璠zania. Bank centralny nie jest w stanie, przynajmniej w kr鏒kim okresie czasu, obni篡 popytu rz康u i gospodarki na kredyt og馧em przy danych stopach procentowych. Mo瞠 to natomiast uczyni rz康, dalej ograniczaj帷 deficyt bud瞠towy lub d捫帷 wr璚z do osi庵ni璚ia nadwy磬i fiskalnej.

Bank centralny mo瞠 natomiast pr鏏owa podnie嗆 sk這nno嗆 do oszcz璠zania, zwi瘯szaj帷 przejrzysto嗆 i wiarygodno嗆 swojej polityki, a tak瞠 eliminuj帷 ryzyko kursowe. Ale i tu efekty nie b璠 natychmiastowe.

W zakresie nominalnych st鏕 procentowych mo磧iwo軼i korekt w d馧 s szybsze, ale wymaga to zdecydowanego obni瞠nia lub wr璚z ca趾owitej eliminacji pe透aj帷ej dewaluacji oraz zbicia oczekiwa inflacyjnych (i faktycznej inflacji). W ten spos鏏 r闚nowaga na rynku pieni篹nym i dewizowym ukszta速owa豉by si na ni窺zym poziomie nominalnym, ni obecnie.

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 68, 30 KWIETNIA 1998 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,052336 Seconds