Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 2 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Kwestia wyobra幡i, Janusz A. Majcherek
.: Data publikacji 17-Cze-2007 :: Ods這n: 1756 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Mo積a by si spodziewa, 瞠 reglamentacja, ceny regulowane przez pa雟two czy administracyjnie kontrolowany system dystrybucji definitywnie si w Polsce skompromitowa造, a rz康z帷e takimi procesami mechanizmy zosta造 zdemaskowane i zdyskwalifikowane. Okazuje si jednak, 瞠 wielu obywateli i ich politycznych reprezentant闚 wci捫 pok豉da w nich zaufanie, godzi si na wynikaj帷e z nich patologie i przeciwstawia si pr鏏om ich anulowania.

Przyk豉d pierwszy to kwestia dost瘼no軼i do studi闚 wy窺zych. W imi sprawiedliwo軼i spo貫cznej wprowadzono do konstytucji zapis o ich bezp豉tno軼i. Uzasadnieniem jest ch耩 zapewnienia wszystkim r闚nego dost瘼u do wykszta販enia, a tak瞠 wyr闚nania szans m這dzie篡 biednej i wiejskiej.

Tymczasem w okresie ca趾owicie bezp豉tnego szkolnictwa PRL wska幡iki skolaryzacji zepchn窸y Polak闚 na szary koniec Europy, a odsetek m這dzie篡 wiejskiej i robotniczej na studiach by ni窺zy ani瞠li w czasach mi璠zywojennych, gdy obowi您ywa這 czesne. W latach 1990-97 natomiast wska幡ik skolaryzacji na poziomie wy窺zym podwoi si, a liczba studiuj帷ych wzros豉 z 400 tys. do ponad miliona. Sta這 si tak g堯wnie w wyniku wprowadzenia odp豉tno軼i za studia zaoczne i wieczorowe, kt鏎e dzi瘯i temu rozwin窸y si na niespotykan wcze郾iej skal. Oczywi軼ie jest w tym zjawisku element patologiczny, lecz wynika o­n nie z faktu pobierania czesnego, lecz z niemo積o軼i wprowadzenia go na studiach dziennych, co spowodowa這 powstanie tak pokr皻nej metody obchodzenia regu造 bezp豉tno軼i. Powoduje to, 瞠 cz窷 student闚 za darmo uczestniczy w zaj璚iach dogodniej zorganizowanych, lepiej prowadzonych i stoj帷ych na wy窺zym poziomie, a druga, r闚nie liczna, musi p豉ci za nauk odbywaj帷 si w gorszych warunkach, na ni窺zym poziomie i przy znacznie utrudnionym dost瘼ie do bazy dydaktycznej. Utrzymywanie tego absurdalnego i niesprawiedliwego systemu jest niedopuszczalne. Wprowadzenie ca趾owitego zakazu pobierania op豉t oznacza這by jednak po prostu zmniejszenie liczby studiuj帷ych i wska幡ika skolaryzacji o po這w, czyli powr鏒 do sytuacji sprzed 1989 r., co jest r闚nie niewyobra瘸lne. Jedyne wyj軼ie to wprowadzenie powszechnego czesnego. Gdyby je p豉cili wszyscy, a nie tylko cz窷 studiuj帷ych, mog這by o­no by znacznie ni窺ze.

Ale rzecznicy sprawiedliwo軼i spo貫cznej zablokowali tak w豉郾ie mo磧iwo嗆 w konstytucji. Szuka si wi璚 obecnie sposobu obej軼ia tej bariery, co prowadzi, jak to zwykle przy takich manipulacjach i kombinacjach, do niedorzeczno軼i. Proponuje si zatem by p豉tne by造 studia uzupe軟iaj帷e, na wy窺zych latach, obejmuj帷e drugi fakultet lub niekt鏎e kursy (np. lektoraty). Oznacza to, 瞠 bezp豉tnie studiowaliby wszyscy ci, kt鏎zy przyszli na uczelnie by uciec przed wojskiem, przed逝篡 m這do嗆, urwa si rodzinie lub weso這 sp璠zi czas, a tak瞠 przerywaj帷y nauk w jej trakcie, natomiast p豉ci mieliby pracowici i ambitni, kt鏎zy chc poszerzy, uzupe軟i lub pog喚bi swoj wiedz, a im dalej w studiowaniu by zaszli, tym solidniej byliby za to obci捫ani op豉tami.

Elementarna logika nakazywa豉by, by p豉tny by w豉郾ie pierwszy, poniek康 pr鏏ny rok, egzaminy poprawkowe, powtarzanie kursu czy roku, natomiast czesne powinno si zmniejsza i zanika w miar czynienia przez studenta post瘼闚 w nauce, osi庵ania coraz lepszych wynik闚 i podejmowania ambitniejszych zada. To jednak k堯ci si nie tyle z wymuszonym zapisem konstytucyjnym, co przede wszystkim z modelem sprawiedliwo軼i spo貫cznej realizowanej poprzez urawni這wk, czyli r闚nanie w d馧.

Podobnie jest z opiek zdrowotn, gdzie powszechna jest obrona gwarancji bezp豉tno軼i podstawowych us逝g medycznych. Pr騜no profesor (a w闚czas tak瞠 senator) Religa przekonywa Zgromadzenie Narodowe podczas debaty konstytucyjnej, 瞠 to w豉郾ie rutynowe porady w banalnych przypadkach u internist闚 w rejonowej przychodni mog造by by p豉tne, bo dla pojedynczego pacjenta wi您a這by si to z niewielkim wydatkiem, natomiast pa雟two powinno zagwarantowa ze 鈔odk闚 publicznych specjalistyczn opiek ci篹ko i ob這積ie chorym, wymagaj帷ym przeszczep闚, trudnych operacji czy skomplikowanych zabieg闚, kt鏎ych koszt闚 nie jest w stanie pokry 瘸den pacjent. To jest, oczywi軼ie, zgodne z logik, ale nie z niekt鏎ymi pogl康ami o sprawiedliwo軼i spo貫cznej. Jej idea造 realizuj si wi璚 obecnie w ten spos鏏, 瞠 p豉ci si lekarzowi i personelowi za "bezp豉tne" 鈍iadczenia pod sto貫m czy w kopercie, a im zabieg trudniejszy i wymagany przy nim personel liczniejszy, tym p豉ci trzeba wi璚ej. Im kto bardziej dotkni皻y chorob i cierpi帷y, tym wy窺ze ponosi koszty. Lekarze za i piel璕niarki znale幢i si w sytuacji por闚nywalnej do ekspedientek w sklepach mi瘰nych czas闚 PRL, za豉twiaj帷ych dost瘼 do reglamentowanego towaru po znajomo軼i lub w zamian za prezenty. Sprawiedliwo嗆 spo貫czna dziwne zaiste przybiera kszta速y.

Przyk豉d trzeci tworzy mieszkalnictwo, ze szczeg鏊nym trybem najmu i systemem regulowanych czynsz闚. Ceny za wynajem mieszka nie zosta造 uwolnione ani w 1989 r., ani w latach p騧niejszych, lecz przewidziano to na 2004 r., po okresie 10-letniej karencji, kt鏎y rozpocz掖 si w 1994 r.

Zaczynaj si ju pojawia pierwsze g這sy wyra瘸j帷e l瘯 przed tym, co nast徙i za 6 lat. Nale篡 si spodziewa, 瞠 takie obawy, a potem protesty b璠 si ujawnia coraz cz窷ciej. W徠kiem wiod帷ym staje si tu, jak w wielu innych kwestiach, sytuacja emeryt闚 i rencist闚, kt鏎ych uwolnienie czynsz闚 ma pono szczeg鏊nie dotkn望, a pytanie "kogo b璠zie na to sta?!" zawisa jak z這wr騜bna przestroga nad maj帷ym nadej嗆 rynkowym systemem wynajmu mieszka. Obecna sytuacja jest za niemal dok豉dn kopi modelu dystrybucji 篡wno軼i w schy趾owym okresie PRL. Z jednej strony kartkowe przydzia造 po regulowanych i dotowanych cenach, ustalane wed逝g m皻nych kryteri闚 i pokr皻nych rozdzielnik闚, a z drugiej strony "komercyjne" sklepy z szynk i kie豚as po wielekro wy窺zych cenach rynkowych. W sumie za ci庵造 niedob鏎, puste p馧ki, zapyzia貫 sklepy i opryskliwe sprzedawczynie.

Aby dostrzec analogie, wystarczy rzuci okiem na stan i wygl康 kwaterunkowych, zw豉szcza prywatnych budynk闚 mieszkalnych czy stosunki mi璠zy lokatorami a zarz康cami i administracj oraz por闚na wysoko嗆 regulowanych czynsz闚 z rynkow cen wynajmu mieszkania.

Podobie雟twa do "systemu zaopatrzenia ludno軼i" z czas闚 PRL s tym wymowniejsze, 瞠 chodzi o przeprowadzenie reform, kt鏎e uwolni造by szkolnictwo wy窺ze, us逝gi medyczne czy mieszkalnictwo od reglamentacji i dotacji, podobnie jak to si sta這 nieca貫 10 lat temu z artyku豉mi spo篡wczymi. Po zapowiedzi obj璚ia ich wolnym rynkiem i uwolnienia cen te s造sza這 si g這sy przera瞠nia i oburzenia, natarczywe pytania "kogo b璠zie na to sta?!", protesty przeciw "uderzaniu w najubo窺zych" i rutynow obron emeryt闚 przed gro膨c im rzekomo krzywd. Ciekawe jak wielu by這by dzi zwolennik闚 powrotu do systemu kartkowego i dotowania cen 篡wno軼i (cho przesad by這by stwierdzenie, 瞠 ich nie ma wcale). 荑czesnych malkontent闚 i histeryk闚 usprawiedliwia po cz窷ci to, 瞠 po kilkudziesi璚iu latach PRL nie mieli wyobra瞠nia jak funkcjonuj mechanizmy rynkowe i system wolny od administracyjnej kontroli. Je郵i dzisiejsi nie potrafi sobie tego wyobrazi, to ju ich wina.

Oczywi軼ie, istniej r騜nice mi璠zy produkcj 篡wno軼i i handlem spo篡wczym, a szkolnictwem wy窺zym czy opiek zdrowotn. Uczelnie wy窺ze nie s i nie b璠 instytucjami dochodowymi i nie maksymalizacja zysku jest ich zadaniem, a ochrona zdrowia to taka dziedzina us逝g, w kt鏎ej optymalne s rozwi您ania ubezpieczeniowe. Je郵i kto nie wyobra瘸 sobie jednak by mog造 o­ne funkcjonowa w oparciu o komercyjne regu造, to znaczy po prostu, 瞠 ma problemy z wyobra幡i.

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 67, 29 MARCA 1998 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,050772 Seconds