Krakowskie Towarzystwo Przemys這we

KTP mecenasem kultury

 

Online

 
Obecnie jest 1 i 0 online.

Mo瞠sz zalogowa si lub zarejestrowa nowe konto.

Dalekosi篹ne cele, Leszek Balcerowicz
.: Data publikacji 16-Cze-2007 :: Ods這n: 1809 :: Recenzja :: Drukuj aktualn stron :: Drukuj wszystko:.

Jednym z hase wyborczych Unii Wolno軼i by這 doprowadzenie do sytuacji, w kt鏎ej Polska b璠zie si trwale rozwija najszybciej w Europie. Czy Pana zdaniem jest to maksimum, na kt鏎e Polsk sta - przy danych uwarunkowaniach politycznych, psychospo貫cznych itd.? Czy potrafi Pan wyobrazi sobie warunki, w kt鏎ych Polska rozwija豉by si nie tylko najszybciej w Europie, ale tak, jak "azjatyckie tygrysy" rozwija造 si w swoich najlepszych latach?

Warunki potrafi sobie wyobrazi, ale spe軟i je by這by bardzo trudno. Co jest specyficznego dla tego bardzo szybkiego - do niedawna zreszt - azjatyckiego wzrostu? Bardzo niski poziom wydatk闚 socjalnych, brak systemu ubezpiecze spo貫cznych i zwi您any z tym niski poziom obci捫e podatkowych. My startujemy do reform sfery socjalnej z pewnym dziedzictwem - obowi您uj帷ym aktualnie systemem oraz okre郵onym zespo貫m spo貫cznych oczekiwa. Nikt rozs康ny nie zaproponuje Polakom, 瞠by nagle znie嗆 system emerytalny i bez reszty zaufa indywidualnej przezorno軼i.
Mo積a zreszt powiedzie, 瞠 to, co ekonomi軼i nazywaj funkcj dobrobytu, a inni po prostu jako軼i 篡cia, obejmuje nie tylko jeden wska幡ik - tempo wzrostu poprawy dochod闚 realnych - ale zawiera tak瞠 par innych element闚. Jednym z nich jest poczucie bezpiecze雟twa. W naszym przypadku chc帷 wprowadzi Polsk na orbit superszybkiego wzrostu trzeba by os豉bi poczucie bezpiecze雟twa, wyeliminowa pewne elementy aktualnego systemu. A to jest politycznie niemo磧iwe. B璠 zreszt bardzo zadowolony, je瞠li Polska b璠zie si przez kilkana軼ie lat rozwija w tempie 6, 6,5, 7 procent rocznie. To i tak da nam niebywa造 awans.

Przyjmijmy zatem, 瞠 uda si Panu zrealizowa obietnic wyborcz Unii Wolno軼i i doprowadzi do tego, 瞠 Polska b璠zie podwaja doch鏚 narodowy w ci庵u 10 lat. Je郵i wierzy rocznikom statystycznym oznacza to, 瞠 osi庵niemy taki poziom dochodu narodowego per capita, jakim obecnie cieszy si Grecja - najubo窺zy z kraj闚 Unii Europejskiej - za 20 lat! W przysz造m pokoleniu... Pan na pewno potrafi skorygowa ten rachunek, ale czy Pana zdaniem istnieje w Polsce 鈍iadomo嗆, 瞠 nasz dystans ekonomiczny do kraj闚 Zachodu jest tak olbrzymi i 瞠 aspirujemy do Unii - co jest zupe軟ie oczywiste z powod闚 politycznych - po to, by si w niej znale潭 jako "gorsi Grecy"?

Takie obliczenia trzeba przeprowadza w kategoriach parytetu si造 nabywczej, a nie rynkowych kurs闚 walutowych, gdy inna jest struktura cen w Polsce, a inna w Grecji. Wtedy ten dystans oka瞠 si mniejszy. Oczywi軼ie obecnie te rozpi皻o軼i s mimo wszystko du瞠, ale uwa瘸m, 瞠 powinno to nas raczej mobilizowa ni deprymowa. Najwa積iejsza przy tym jest perspektywa, 瞠 warunki 篡cia w Polsce mog si - w odpowiednich warunkach - szybko poprawia. Dla przeci皻nego cz這wieka nie tyle chyba istotne jest to, 瞠 w danej chwili jest (statystycznie rzecz bior帷) biedniejszy ni Grek, ile to, 瞠 warunki jego 篡cia istotnie si poprawiaj.

Wydaje si jednak, 瞠 to powinno by istotne dla klasy politycznej i dla 鈔odowisk opiniotw鏎czych. Czy przynajmniej o­ne maj pe軟 鈍iadomo嗆 dystansu, o kt鏎ym tu m闚imy? I tego, 瞠 kwestia p馧 procenta deficytu bud瞠towego, co bywa przedmiotem sporu, przek豉da si na mo磧iwo軼i pokonania tego pokoleniowego dystansu?

安iadomo嗆, 瞠 reformowanie Polski jest zadaniem historycznym, jest zbyt s豉ba. A przecie mamy szans skraca dystans, kt鏎y powstawa nie tylko w ci庵u ostatnich 50 lat - cho w tym okresie wyra幡ie si o­n pog喚bi - ale ju dawniej. Drogi gospodarczego rozwoju Polski i Europy Zachodniej zacz窸y si rozchodzi w豉軼iwie ju dwie軼ie lat temu. Tak wi璚 ka盥y krok w polityce gospodarczej powinien by oceniany z punktu widzenia tego historycznego zadania. Tak si jednak nie dzieje, gdy - to nie jest krytyka, to jest stwierdzenie faktu - spora cz窷 ludzi uczestnicz帷ych w polityce patrzy na sw aktywno嗆 wy陰cznie z perspektywy bie膨cej. Znaczy to, 瞠 dla bardzo wielu polityk闚 najwa積iejsze s pytania typu: w jaki spos鏏 moja wypowied, m鎩 krok wp造nie na wyniki jutrzejszego sonda簑 albo na wyniki wyborcze za p馧 roku? Tego nastawienia nie mo積a rzecz jasna absolutnie odrzuca i kategorycznie krytykowa. Cech demokracji jest przecie to, 瞠 mo磧iwo嗆 realizowania dalekosi篹nych cel闚 zale篡 od akceptacji wyborc闚, a wi璚 od kr鏒koterminowych sukces闚 politycznych. Uwa瘸m jednak, 瞠 wzmocnienie perspektywy historycznej, lepsze u鈍iadomienie sobie przez klas polityczn ogromu zada, jakie przed ni stoj, by這by rzeczywi軼ie niezwykle po膨dane.
Musz jednak doda, 瞠 nie zgadzam z manier natr皻nego krytykowania klasy politycznej w Polsce. Nie dlatego, 瞠 teraz do niej nale輳, tylko dlatego, 瞠 ta krytyka nie jest wywa穎na. Po pierwsze, politycy - przeci皻nie rzecz bior帷 - s odzwierciedleniem spo貫cze雟twa. Tymczasem nikt, kto krytykuje polityk闚, nie przyzna, 瞠 krytykuje spo貫cze雟two. Przeciwnie, m闚i si o wspania造m spo貫cze雟twie i tych niedobrych politykach. To jest w moim przekonaniu oczywi軼ie naci庵ane.
Po drugie - wydaje mi si, 瞠 styl polskiej polityki nie odbiega na nasz niekorzy嗆 od tego, co dzieje si w wielu znanych mi krajach zachodnich. Powiedzia豚ym nawet, 瞠 od niekt鏎ych narod闚 jeste鄉y pod tym wzgl璠em wr璚z lepsi. Nie mam przy tym na my郵i samych tylko czysto zewn皻rznych cech zachowania - w ko鎍u w naszym Sejmie pos這wie nigdy si nie pobili, co czasem si zdarza w niekt鏎ych innych parlamentach - ale styl polityki rozumiany szerzej i g喚biej. We幟y przyk豉d W這ch, kt鏎e musz obecnie uzdrowi swoje finanse publiczne, bo inaczej nie wejd do unii monetarnej. Ot騜 ca豉 centroprawicowa koalicja usi逝je zablokowa wszystkie zmierzaj帷e w tym kierunku posuni璚ia rz康u. To jest gorsz帷e, ale to si dzieje. Uwa瘸m, 瞠 do tej pory w Polsce na szcz窷cie nie zdarzy這 si nic r闚nie skandalicznego. I mam nadziej, 瞠 si nie zdarzy.
Nie chcia豚ym oczywi軼ie, by wobec polityk闚 stosowa taryf ulgow, tylko 瞠by s康y o nich by造 wywa穎ne. Uwa瘸m, 瞠 klasie politycznej nale篡 stawia bardzo wysokie wymagania - m. in. w豉郾ie ze wzgl璠u na historyczny charakter stoj帷ych przed nimi zada - ale nie popada w manier krytyki wedle schematu "wspania貫 spo貫cze雟two i 幢i politycy".

Skoro m闚imy o poczuciu historycznego prze這mu - czy odczuwa Pan pod tym wzgl璠em jak捷 r騜nic mi璠zy rokiem 89 czy 90, kiedy zmienia si system, a dniem dzisiejszym, kiedy trzeba ju tylko zmienia segmenty nowego systemu?

W tamtych latach poczucie historycznego prze這mu by這 bardzo silne. Nie mo積a go by這 nie odczuwa w sytuacji, w kt鏎ej tkwili鄉y w autentycznym, g喚bokim kryzysie gospodarczym, a r闚nocze郾ie nast瘼owa prze這m polityczny. Teraz tego nie ma. Mo積a wi璚 powiedzie, 瞠 pod wzgl璠em ekonomicznym dzisiejsza sytuacja jest lepsza, a pod wzgl璠em uwarunkowa psychospo貫cznych - trudniejsza. Co zatem robi? Trzeba - i to jest zadanie dla wszystkich, kt鏎zy my郵 w kategoriach historycznych - wzmacnia 鈍iadomo嗆 historycznego wyzwania. Warto si wr璚z odwo造wa do dumy, ambicji narodowej: oto m闚i si o nas, 瞠 jeste鄉y dobrzy tylko w szar篡, wi璚 musimy udowodni, 瞠 potrafimy wygra systematyczn, d逝g kampani.

George Gilder w "Bogactwie i ub鏀twie" wielokrotnie podkre郵a, i jest czym wr璚z w rodzaju prawa natury, 瞠 ludzie ubodzy musz pracowa wi璚ej i ci篹ej ni bogaci, 瞠 to jest dla nich jedyna realna mo磧iwo嗆 wydobycia si biedy. Czy nie uwa瘸 Pan, 瞠 ta sama prawda odnosi si do ubogich narod闚? A je瞠li tak, to czy jest o­na dostrzegana w Polsce przez klas polityczn?

To jest bardzo wa積e pytanie. Trzeba powiedzie, 瞠 ci, co s bogaci, kiedy byli ubodzy: ci篹ko pracowali i dzi瘯i tej pracy stali si bogaci. W naszych warunkach oznacza to, 瞠 trzeba pracowa rozumnie: od codziennego znoju bez por闚nania wa積iejsza jest rozumna praca na tych szczeblach, na kt鏎ych rozstrzygaj si warunki pracy innych ludzi. W tym miejscu dochodzimy do jako軼i pracy polityk闚, zw豉szcza w takich czasach i warunkach, w jakich przysz這 nam 篡. Praca polityk闚 polega na kszta速owaniu ram dzia豉nia dla innych ludzi, a te ramy nazywaj si ustrojem. Zadaniem reform ustrojowych jest uczyni ludzk prac owocn, bardziej owocn. W Polsce na pewno nie powinni鄉y d捫y do skracania czasu pracy, to by豚y wyraz konsumpcjonizmu zwi您kowego, zw豉szcza przy utrzymywaniu tego samego poziomu p豉c. Nie jest te potrzebny nacisk na wyd逝瘸nie czasu pracy, chocia tu dodam, 瞠 nie nale篡 stawia ustawowych przeszk鏚 ludziom, kt鏎zy chc wi璚ej pracowa. Nawet tzw. Karta socjalna Unii Europejskiej, kt鏎a na pewno nie jest jej najlepszym rozwi您aniem, nie zakazuje ludziom pracowania wi璚ej, je郵i tego zechc.
Istota reformy le篡 jednak w podnoszeniu jako軼i pracy, przez kt鏎 rozumiem relacj pomi璠zy umownie mierzonym naturalnym wysi趾iem a efektem. Pami皻amy przecie, 瞠 g堯wny problem socjalizmu polega na niezmiernie niskiej jako軼i pracy.

Czy jest Pan przekonany, 瞠 w Polsce - po latach zap騧nienia socjalistycznego - mo積a zach璚a ludzi do pracy samym tylko has貫m "boga熯ie si"? Czy racjonalnie my郵帷y Polak, kt鏎y ma mo磧iwo嗆 wyjecha do Stan闚 Zjednoczonych, nie powinien tego zrobi - zamiast czeka kilkana軼ie lat, a Polska stanie si drug Grecj? Czy motywacja ekonomiczna w Polsce, Pana zdaniem, jest wystarczaj帷a?

Trzeba si wystrzega fa連zywych przeciwstawie: 瞠 je瞠li kto m闚i o jednym, to wyklucza drugie. Nie ma takiego logicznego wynikania. Nikt nie zaprzeczy, 瞠 ekonomiczny wymiar ludzkiego 篡cia jest bardzo wa積y, ale te nikt nie twierdzi, 瞠 jest to wymiar jedyny. To chyba zrozumia貫, 瞠 dziedzin, kt鏎a mnie szczeg鏊nie interesuje i w kt鏎ej, jak s康z, mog wiele zdzia豉, jest dziedzina ludzkiej aktywno軼i ekonomicznej. Ludzkie d捫enie do lepszego 篡cia - lepszego w sensie ekonomicznym - do tego, 瞠by mie lepsze mieszkania, opiek zdrowotn, wykszta販enie, samochody, jest masowe i nieodparte.
Obowi您kiem pa雟twa jest stworzenie ludziom mo磧iwo軼i zaspokojenia ich aspiracji. Powinno o­no zatem tworzy system instytucjonalny odpowiadaj帷y pragnieniu lepszego 篡cia - i to jest system wolnorynkowy. Zadanie tworzenia tego systemu nie ma nic wsp鏊nego z lekcewa瞠niem innych wyznawanych przez ludzi warto軼i.

Ostatnie pytanie dotyczy przysz這軼i kraj闚 rozwini皻ych. Pesymi軼i twierdz, 瞠 grozi im pog喚bianie si spo貫cznego p瘯ni璚ia, utrwalenie si klasy bezrobotnych, kt鏎zy maj zbyt niskie wykszta販enie, by znale潭 zatrudnienie. Czy uwa瘸 Pan, 瞠 poda pracy wymagaj帷ej niskich kwalifikacji musi si z ekonomicznych powod闚 kurczy?

Zdecydowanie nie. Ju od 300 lat niewykszta販eni ekonomicznie intelektuali軼i g這sz katastroficzne zapowiedzi oparte na za這瞠niu, 瞠 dana jest pewna suma pracy. Jak do tej pory nie znalaz造 o­ne potwierdzenia w rzeczywisto軼i. I nic dziwnego: u pod這瘸 rosn帷ego bezrobocia nie le膨 globalne wyzwania technologiczne i tendencja do globalizacji, tylko z豉 polityka gospodarcza niekt鏎ych kraj闚. Mamy na to, jak ju m闚i貫m, niezbity dow鏚 empiryczny: por闚nanie poziomu bezrobocia w Stanach Zjednoczonych i krajach Europy Zachodniej dwadzie軼ia lat temu i dzi. W ci庵u tego czasu bezrobocie w Europie Zachodniej wzros這 ponad dwukrotnie, a w Stanach Zjednoczonych utrzyma這 si na tym samym poziomie czy wr璚z nieco spad這. Oczywist przyczyn s r騜nice polityki gospodarczej.
Uderza mnie natomiast socjaldemokratyczny mit, ob逝da czy hipokryzja intelektualnych elit lewicowych, kt鏎e co rusz wymy郵aj nowe teorie, 瞠by usprawiedliwi swoj z陰 polityk. Zamiast uderzy si w piersi, gromi Stany Zjednoczone za rzekomo niskie p豉ce; formu逝j fa連zywe empirycznie twierdzenia, 瞠 w Stanach Zjednoczonych miejsca pracy powstawa造 w samych McDonaldach itd. Tymczasem wysokie bezrobocie nie ma 廝鏚e w istocie wolnego rynku, lecz w b喚dnej polityce gospodarczej, d豉wi帷ej wolny rynek. To samo do鈍iadczenie, kt鏎e sfalsyfikowa這 koncepcje lewicowe, pokazuje r闚nie - i to by豉by w豉軼iwa puenta naszej rozmowy - 瞠 jest te mo磧iwa dobra, sprzyjaj帷a rozwojowi polityka gospodarcza.

Dzi瘯ujemy za rozmow.

Rozmawiali: Grzegorz ㄆczkiewicz i Janusz A. Majcherek

.: Powr鏒 do dzia逝 NR 66, 28 LUTEGO 1998 R. :: Powr鏒 do spisu tekst闚 :.

4 Festiwal Muzyki Polskiej, Moskwa

 

Last Night of the Proms

 

Logowanie

 




 


Problemy z logowaniem?

Jeszcze nie masz konta?
·Zarejestruj si!


Copyright by Krakowskie Towarzystwo Przemys這we
Al. S這wackiego 64, 30-004 Krak闚
Adres do korespondencji:
ul. Basztowa 3/2, 31-134 Krak闚
tel./fax: +48 12 633 55 35, kom.: +48 508 098 800, e-mail: katepe@ktp.org.pl
PKO BP S.A. I ODDZIA KRAK紟 nr 12 1020 2892 0000 5502 0117 1560

Powered by the AutoTheme HTML Theme System
Page created in 0,068154 Seconds