Zniesienie podatku od zysków kapitałowych i ujednolicony podatek dochodowy
John Gray


Argumentacja na rzecz podatku od wydatków pociąga za sobą w naturalny sposób postulat zwolnienia z podatku od zysków kapitałowych. Oznacza to, że zamiast dążenia do równowagi wśród środków inwestycyjnych poprzez nakładanie podatku od zysków kapitałowych na właścicieli domów, ten sam, cel można osiągnąć przez całkowite zniesienie tego podatku. W tym przypadku wyeliminowanie przywilejów podatkowych dotyczących posiadania nieruchomości oznaczałoby po prostu zniesienie ulgi podatkowej od odsetek hipotecznych.

W proponowanym liberalnym systemie podatkowym nie byłoby żadnych podatków od kapitału oprócz tych, które wynikają z obejmowania spadków i darowizn. Tych ostatnich dałoby się zresztą uniknąć i nie pociągałoby to żadnego znaczącego transferu kapitału ze sfery prywatnej dla państwa. A podatek dochodowy? Zdecydowane zniesienie wszelkich ulg, jak sugerował członek parlamentu Frank Field, powinno pozwolić na bardzo znaczne obniżenie stawek proporcjonalnych. Jeśli oprócz zniesienia osobistych ulg uwzględnimy ogromne oszczędności wynikające z prywatyzacji szkół i zniesienia zasiłków na dzieci, pojawiają się perspektywy dalszych redukcji. I wreszcie, jeśli obecny 15-procentowy podatek VAT zostanie rozciągnięty na towary i usługi o stawkach zerowych, to można spodziewać się osiągnięcia celu w postaci obowiązywania jednolitego podatku 15-procentowego od wszelkich dochodów, nawet przy połączeniu podatku dochodowego z obecnym systemem spadkowym. Wprowadzenie tej podstawowej stawki staje się jeszcze łatwiejsze, jeśli uwzględnimy odrębny podatek hipoteczny na rzecz opieki zdrowotnej, z którego można zrezygnować, jeśli ktoś chce ubezpieczyć się prywatnie.

Zniesienie podatków od osób prawnych

Obok powyższych kroków uzasadnionym celem polityki liberalnej powinna być postępująca redukcja, i ostatecznie zniesienie, podatku od osób prawnych. Jak przekonująco argumentował Bracewell-Milnes: 1

Podatek od osób prawnych jest podatkiem [nakładanym] albo na przedsiębiorstwo, albo na jego strukturę lub jego źródła finansowania. Prowadzi o­n do podwójnego opodatkowania bądź przedsiębiorstwa, bądź wypłacanych dywidend, albo jednego i drugiego. Jako podatek nakładany na przedsiębiorstwo nie ma o­n żadnego ekonomicznego celu, ponieważ przedsiębiorstwo nie posiada zdolności podatkowej. Podwójne opodatkowanie przedsiębiorstw lub dywidend stoi w sprzeczności z liberalnym ideałem neutralności systemu podatkowego.

Celem polityki liberalnej powinno być zniesienie podatku od osób prawnych; przychody państwa pochodziłoby wówczas z proporcjonalnych podatków od dochodu (oprócz oszczędności) i z VAT na wszystkie towary i usługi. Możemy pójść jeszcze dalej. Zważywszy na ciągły rozwój gospodarczy, stałe wydatki państwowe oraz istniejące i potencjalne nadwyżki w budżecie, nie ma powodu, byśmy nie uwzględnili jeszcze bardziej radykalnej możliwości; mam na myśli liberalny system podatkowy, w którym przychody państwa pochodziłyby w głównej mierze z opodatkowania wydatków, zaś bezpośrednimi podatkami byłyby tylko możliwy do uniknięcia podatek od spadku i darowizn oraz hipoteczny podatek dochodowy, z którego płacenia także można zrezygnować. System taki może wydawać się bardzo daleki od obecnych realiów, ale nie ma w nim nic utopijnego. Gdyby udało się wprowadzić go w życie, niepotrzebny byłby już podatek od wydatków, a ulgi podatkowe ograniczone zostałyby do zwrotu VAT-u w przypadku działalności dobroczynnej i innych użytecznych społecznie celów. Jeśli chodzi o dającą się przewidzieć przyszłość, cel w postaci 15-procentowego ujednoliconego VAT-u od wszystkich towarów i usług, w tym także dziś objętych stawką zerową, jest chyba wystarczająco radykalny.

Proponowany tu liberalny system podatkowy ma sprzyjać sprawie wolności indywidualnej, niezależności osobistej oraz rozdrobnieniu kapitału. Jego celem jest eliminacja wielu wypaczeń spowodowanych przez obecną politykę podatkową, ale bez fetyszyzowania neutralności podatkowej i przy uwzględnieniu troski o zadania dystrybucyjne.


1. Barry Bracewell-Milnes, A Liberal Tax Policy: Tax Neutrality and Freedom of Choice, Liberatian Alliance (przedruk z British Tax Review), Economic Notes. 14, London 1988, s.3.

Jest to fragment książki wydanej przez Centrum im. Adama Smitha "O rządzie ograniczonym" Johna Graya w tłumaczeniu Wojciecha Madeja.

Centrum im. Adama Smitha jest pierwszym w Polsce niezależnym instytutem badawczo-naukowym powstałym we wrześniu 1989 r. Od listopada ubr. prezydentem Centrum jest Prof. Tadeusz Tyszka.

ul. Bednarska 16, 00-321 Warszawa, tel.: (022) 8284707, fax: (022) 8280614, e-mail: adam.smith@adam-smith.pl



2007 ©  Krakowskie Towarzystwo Przemysłowe
http://www.ktp.org.pl/