Gazociag tranzytowy Jamał-Europa
D. Tarkowska


Zużycie gazu ziemnego na świecie rośnie znacznie szybciej niż innych nośników energii. W ostatnich dwudziestu latach przyrost wyniósł prawie 100 proc. Obecnie udział gazu w światowym bilansie przekroczył 23 proc. W Polsce udział gazu ziemnego stanowi jedynie ok. 8,5 proc. energii pierwotnej. Opracowywane w latach 1990-1995 i zaakceptowane w 1996 r. założenia polityki energetycznej państwa przewidują, że w roku 2010 udział gazu w bilansie paliw pierwotnych wzrośnie do 13-14 proc. i będzie kształtował się na poziomie 22-27 mld m3.

Wzrastające zapotrzebowanie na gaz w Europie, w tym w Polsce, zrodziło konieczność podjęcia budowy nowych systemów gazociągów umożliwiających bezpieczne i stałe dostawy gazu. Najbogatsze w świecie złoża gazu, szacowane na 48,5 biliona m3i stanowiące jedną trzecią wszystkich udokumentowanych światowych złóż gazu znajdują się w Rosji i tym samym wyznaczają jednoznacznie kierunek dostaw. W ten sposób narodziła się idea budowy gazociągu Jamał-Europa. Rosyjski gaz zużywany jest m.in. w takich krajach jak: Finlandia, Niemcy, Francja, Holandia, Polska, Czechy, Słowacja, Ukraina, Białoruś, Włochy, Bułgaria, Turcja, Jugosławia, Grecja.

Gazociąg Jamał-Europa to jedna z największych inwestycji realizowanych w końcu obecnego stulecia. Europa zostanie połączona ze złożami gazu ziemnego, znajdującymi się na półwyspie Jamał dwiema nitkami gazociągu o długości ponad 4000 kilometrów. Polski odcinek będzie liczył 682 kilometry. Jest to ogromne przedsięwzięcie, którego wartość na terytorium Polski szacowana jest na ok. 2,5 mld USD.

Budowa systemu gazociągów, stanowiących podstawowy rodzaj transportu gazu, jest skomplikowanym przedsięwzięciem techniczno-ekonomicznym. Inwestycja ta stwarza normalne problemy, z którymi mają do czynienia inwestorzy uczestniczący w tak olbrzymim projekcie. Są to typowe kwestie dotyczące wyboru dostawców, generalnych wykonawców, firm do nadzoru technicznego, do badań jakości gazociągu itd. oraz skoordynowania tego wszystkiego w ramach przyjętych harmonogramów i terminów.

Do budowy tego gazociągu na terytorium Polski powołana została na mocy porozumień międzyrządowych spółka akcyjna System Gazociągów Tranzytowych EuRoPol GAZ. EuRoPol GAZ będzie właścicielem polskiego odcinka gazociągu tranzytowego.

O skali budowy gazociągu tranzytowego mogą świadczyć jego parametry. Polski odcinek gazociągu będzie składał się z dwóch nitek o długości 682 km każda (łączna długość dwóch nitek ponad 1300 km). Zastosowane zostaną rury ze stali o gatunku X 70, o średnicy nominalnej 1400 mm, z zewnętrzną izolacją polietylenową i wewnętrzną powłoką epoksydową. Ciśnienie robocze wynosić będzie 8,4 Mpa a zdolność przesyłowa 67 mld m3gazu rocznie. W skład systemu gazociągów wejdą tłocznie gazu w Kondratkach, Zambrowie, Ciechanowie, Włocławku i Szamotułach, w których zainstalowane zostaną 24 agregaty o mocy po 25 MW każdy. Ogólna zainstalowana moc wyniesie 600 MW.

Porozumienie międzyrządowe o budowie systemu gazociągów na terenie Polski i dostawach gazu rosyjskiego przewiduje, iż projektowanie, wykonawstwo, dostawa materiałów i urządzeń będą realizowane przede wszystkim przez polskie podmioty gospodarcze na podstawie umów zawieranych przez EuRoPol GAZ na warunkach konkurencyjności. Spółka EuRoPol GAZ realizuje te postanowienia; do prac związanych z budową gazociągu angażuje głównie polskie firmy.

Materiały, które stanowią dostawy inwestorskie, a nie są produkowane w Polsce lub nie odpowiadają wymogom norm technicznych są dostarczane przez firmy o światowej renomie, najlepsze w branży. Rury przewodowe o średnicy 1400 mm na I i II odcinek dostarczyła włoska huta Ilva Lamiere e Tubi S.R.L. Na następne odcinki rury dostarcza niemiecka firma Mannesmann Handel AG. Wysokociśnieniowe zawory kulowe francuskiej firmy Cameron wraz z napędami dostarcza niemiecka firma Fahlke Control Systems. Kształtki, trójniki oraz łuki dostarcza niemiecka firma RMA Maschinen und Armaturenbau Faulhaber & Truttenbach KG. Dostarcza o­na też rury wszystkich średnic potrzebne do budowy zespołów zaporowo-upustowych (oprócz rur o średnicy 1400 dostarczanych przez Ilvę i Mannesmanna). Firmy Raychem z USA oraz Canusa Systems Limited z Kanady dostarczają materiały izolacyjne, termokurczliwe, antykorozyjne na połączenia spawane. Niemiecka spółka Franken Plastik GmbH dostarcza płozy ślizgowe dla rur ochronnych montowanych pod przeszkodami terenowymi (tory kolejowe, drogi).

Generalnym projektantem inwestycji jest Biuro Studiów i Projektów Gazownictwa Gazoprojekt, firma posiadająca wieloletnie doświadczenie w projektowaniu gazociągów w Polsce i za granicą. Gazoprojekt pełni również nadzór autorski nad realizacją robót.

Gazociąg będzie budowany i oddawany do eksploatacji etapami. Generalnym wykonawcą pierwszego odcinka gazociągu na trasie Górzyca-Lwówek o długości 107 km, oddanego do eksploatacji w listopadzie 1996 r., była polska firma GAZ-2000 S.A., podwykonawcami zaś Energopol-7 S.A. z Poznania, Gazobudowa z Zabrza i Hydrobudowa-6 S.A. z Warszawy, posiadające duże doświadczenie w budowie magistrali gazowych wraz ze wszystkimi obiektami infrastruktury technicznej, m. in. realizowanych w byłym ZSRR w ramach umów "Orenburg" i "Jamburg".

Wykonawcami drugiego odcinka Lwówek-Włocławek o długości ok. 210 km zostały następujące firmy: GAZ-2000 S.A. z podwykonawcami jak wyżej; MegaGaz S.A., której podwykonawcami jest 8 firm polskich i Budowa Urządzeń Gazowniczych Gazobudowa Zabrze, której podwykonawcami są 4 firmy polskie.

Ofertę na realizację trzeciego odcinka Włocławek-Kondratki o długości ok. 360 km zgłosiło 5 polskich firm: Budowa Urządzeń Gazowniczych Gazobudowa, Karpaty S.A, MegaGaz S.A., Energopol Trade S.A. i Energopol-7 S.A., z których cztery pierwsze zaakceptowano do dalszych negocjacji.

Po zakończeniu budowy pierwszej nitki wraz z dwiema tłoczniami można będzie przesyłać 5-16 mld m3 gazu rocznie. Budowa wszystkich tłoczni zwiększy te możliwości do 33 mld m3 na rok. Wybudowanie drugiej nitki pozwoli przesyłać, po roku 2010, docelową ilość 67 mld m3 gazu rocznie.

Polskie instytuty naukowo-badawcze wykonują specjalistyczne ekspertyzy i badania gazociągu. Na rzecz EuRoPol GAZ pracują m.in. Politechnika Gdańska, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Politechnika Warszawska, Politechnika Wrocławska. Badania kwalifikacyjne technologii spawania dla budowy gazociągu tranzytowego przeprowadziło laboratorium Instytutu Spawalnictwa w Gliwicach. Kwalifikację metody wykonywania połączen przewodów ochrony katodowej przeprowadziło laboratorium Instytutu Energii Atomowej w Świerku. Oba Instytuty posiadają akredytację Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji.

Nadzór inwestorski na budowie gazociągu oraz kontrolę jakości rur i armatury u dostawców pełni polski oddział Międzynarodowego Towarzystwa Klasyfikacyjnego Bureau Veritas.

W następnych numerach "Kapitalisty Powszechnego" zaprezentujemy Państwu firmy współpracujące z EuRoPol GAZ s.a., ciekawe wydarzenia związane z budową gazociągu Jamał-Europa na terytorium RP i rozwiązania techniczne po raz pierwszy zastosowane w Polsce.



2007 ©  Krakowskie Towarzystwo Przemysłowe
http://www.ktp.org.pl/